Door Baharak Bashar
De Europese Unie stelt vast dat Palestijnse instellingen in Oost-Jeruzalem op een systematische wijze worden gesloten. Dat is in tegenspraak met de verbintenissen uit de Road Map 2003, het zoveelste vredesplan tussen Israël en Palestina. In juli 2009 sloot het Israëlische leger ook het Nidal-gemeenschapscentrum, gelegen in het oude stadsgedeelte in Oost-Jeruzalem. Het centrum werd in 2000 opgericht door de Palestijnse organisatie Health Work Committees (HWC).
Willekeurige sluitingen
Oost-Jeruzalem is via muren en Israëlische controleposten geïsoleerd van West-Jeruzalem, de West bank en de rest van de Palestijnse gebieden. De bewoners mogen hun huizen niet renoveren of aan nieuwbouw beginnen. Het is ook niet ongewoon dat de bewoners met dwang uit hun huizen worden gezet. Handelszaken en ngo’s ontsnappen evenmin aan willekeurige sluitingen.
"Toen ik begin jaren negentig in Oost-Jeruzalem was, bruiste dit stadsdeel van sociaal en culturele activiteiten. Bij mijn terugkeer in 2005 was Oost-Jeruzalem zogoed als dood", getuigt Danny Claes van Intal, het overkoepelende orgaan van vier Belgische ngo’s. Medewerkers van Intal en HWC vermoeden dat Israël op het sociale weefsel van de Palestijnse gemeenschap schaadt en de inspanningen van de ngo’s deels tenietdoet.
Bedreiging
Specifiek voor de sluiting van het Nidal-centrum lijkt het Israëlische leger zich te hebben gesteund op artikel 6 van het antiterrorismewet van 1948. De naam van het centrum doet immers denken aan de Abu Nidal Organisatie, een verzetsbeweging die in de jaren zeventig verschillende aanslagen heeft uitgevoerd. Volgens Danny Claes is 'nidal' (strijd) echter een veel voorkomende naam en heeft het niets met Abu Nidal te maken.
"De Israëli ervaren elke Palestijnse bijeenkomst als een bedreiging", benadrukt Claes, die de werking opvolgt van HWC, een van de partners van de Intal. HWC coördineert vooral medische acties. De organisatie bouwt gezondheidszorg uit in de scholen en staat in voor vaccinatie. Zij organiseert daarnaast zomerkampen voor kinderen, leidt vrijwilligers op, ondersteunt jongeren in sociale acties en organiseert praatgroepen.
Gearresteerd
In 2009 dwongen Israëlische politieagenten en militairen de medewerkers om het Nidal-centrum te verlaten. De deuren werden verzegeld. ‘Toch is niemand van onze medewerkers gearresteerd. Tot vandaag weten we officieel niet waarvan we worden beschuldigd", vertelt Naim abu Tair, de coördinator van HWC in Jeruzalem. Hij stelt dat de werking van veel Palestijnse ngo’s wordt gehinderd onder het mom van veiligheidsredenen. Dat is mogelijk slecht nieuws voor de Belgische belastingbetaler, want via ontwikkelingssamenwerking vloeit er nogal wat geld naar de Palestijnse Gebieden.
Tussen 2008-2011 heeft het Belgische ministerie voor ontwikkelingssamenwerking 50 miljoen euro voorzien voor de onderwijssector en de maatschappij-opbouw in Palestina. Eén miljoen euro van dat budget (.pdf) wordt geïnvesteerd in Oost-Jeruzalem. Het budget voor ‘het recht op gezondheid voor jongeren in Jeruzalem’ tussen 2008-2010 bedraagt 508.730 euro, waarvan tachtig procent door de Belgische Directie-Generaal voor Ontwikkelingssamenwerking (DGOS) wordt gefinancierd.
Absurd
"Vanuit Intal voorzien we de lonen en het materiaal van het medische personeel en financieren we de opleidingen van de leraren en jongeren. Ook de ouders van de leerlingen krijgen door ons gezondheidsvoorlichting", zegt Claes. Op die manier gaat de werking van HWC door, hoewel de organisatie door de sluiting van haar centrum met infrastructurele problemen kampt. Ook kwamen drie Palestijnse informatici op straat te staan.
"De sluiting van het centrum bezorgt extra werk aan onze medewerkers", zegt Abu Tair. "We moeten altijd op zoek gaan naar andere locaties om onze activiteiten te laten doorgaan. Hierdoor kunnen de mensen niet altijd deelnemen aan onze activiteiten. We mogen onze activiteiten wel blijven organiseren, maar niet vanuit het Nidal-centrum. Dat is absurd."
Repressieve willekeur
De sluitingen van ngo's zou kaderen in één van de Israëlische ontwikkelingsstrategieën, Plan 2020. Dat is een geïntegreerd economisch, sociaal en ecologisch ontwikkelingsplan voor Israël (.pdf). Met die ontwikkelingswerken wil de Israëlische regering tegemoet komen aan de noden van de groeiende populatie, de immigratie van Joden naar Israël mogelijk maken en de economische welvaart van Israël te bevorderen. Veel ruimte is daarbij niet voorzien voor de ontplooiing van Palestijnse vzw's.
Volgens Claes houdt de Israëlische regering zich niet aan de afspraken en bemoeilijkt zij de werkomstandigheden van de ngo’s. "We hebben meegewerkt aan het ontwikkelen van een internationaal protest tegen die repressieve willekeur. Maar tot heden heeft dat niet veel opgeleverd. We moeten ook voorzichtig zijn dat we niet te hard protesteren. Want dat zou contraproductief kunnen zijn."
Moeilijk
"In december 2009 hebben we een klacht neergelegd bij het Hooggerechtshof om te weten waarom het centrum werd gesloten", zegt Abu Tair. "Tot vandaag hebben we geen enkele datum gekregen om gehoord te worden. Normaal gezien moeten ze binnen één jaar na de sluiting – binnenkort dus – de verdere sluiting van het centrum motiveren. De juridische weg is de enige manier om eventueel iets aan de situatie te veranderen, maar dat kost ons duizenden euro’s."
Naim Abu Tair denkt nu al aan verschillende scenario’s als zou blijken dat de sluiting definitief is. "Hoe moeilijk het ook is, onze werking is van groot belang voor de Palestijnse bevolking. Daarom willen we onze taken blijven uitvoeren zoals we op dit moment doen. We wachten eerst de uitspraak van het Hooggerechtshof af voor we onze plannen concreet maken."
Operatie-Zeebries
"We verwachten van de Belgische overheid dat zij binnen de Europese context haar samenwerking met Israël terugschroeft", zegt Claes. "De Dexia-affaire is een goed voorbeeld van een inconsequent beleid. Enerzijds investeert de Belgische staat in ontwikkelingssamenwerking in Palestina en anderzijds financiert ze via Dexia de rechteloosheid." Dexia krijgt kritiek omdat zijn Israëlische dochter kredieten verstrekt aan zeven Israëlische kolonies in drie regio’s en in Jeruzalem voor een totaal bedrag van 15 miljoen euro.
Begin dit jaar kreeg minister van Ontwikkelingssamenwerking Charles Michel (MR) een parlementaire vraag voorgeschoteld over de sluiting van het Nidal-centrum. Volgens de minister is het belangrijk dat de EU en de rest van de internationale gemeenschap Israël ervan overtuigen dat de Palestijnse ngo’s juist helpen om een klimaat van vrede en verdraagzaamheid te scheppen. De vraag is hoe de EU en de internationale gemeenschap Israël daarvan kunnen overtuigen. Het recente bloedbad dat de operatie-Zeebries aanrichtte is maar een van de vele overtredingen van de internationale afspraken. Michel heeft het incident intussen al veroordeeld.
