Mijn ex-collega Piet Teigeler, die dit land van mist en mest heeft geruild voor het zonnige Spanje, meldt van onder zijn sinaasappelboom: na de affaire Dutroux durfde een grootvader zijn kleinkind niet meer over het kopje te aaien. Collectieve waanzin en dito hysterie zijn natuurlijk geen uitvindingen van dit jaar. Onlangs kreeg ik een bericht van een dierenarts uit de buurt van Bayonne, in Frans Baskenland. De man was via via via aan mijn mailadres geraakt en vroeg me of ik wou meewerken aan een biografie van Mathieu Corman, een man die hij enorm bewonderde. Even terug in de tijd. Mathieu Corman was eigenaar van de klasse-boekhandels Corman in Brussel (rechtover het Paleis voor Schone Kunsten) en Knokke. Staatsveiligheid en andere politiediensten waren er ongenood kind aan huis, want Mathieu verkocht naast wereldliteratuur ook boeken die tot diep in de jaren zeventig als zeer gevaarlijk werden beschouwd in dit land: literatuur uit de toenmalige Sovjet-Unie en Cuba, de boekjes van Mao... Het fotoboek Standjes, vandaag de dag een boekje vol heiligenbeelden, werd als porno in beslag genomen. Kortom, Mathieu was een gezocht man. Op een dag kreeg ik op de redactie van mijn krant een brief van hem. Stuntelig handgeschreven. "Excuseer me daarvoor, schreef hij, de cipiers hebben mijn bril kapot gestampt". De boekhandelaar was opgepakt voor zedenfeiten met minderjarigen. Een week later werd hij vrijgelaten in afwachting van het proces en maakten wij een afspraak in Knokke. We hebben gepraat van drie uur 's middags tot twee uur 's nachts. Wat was er gebeurd? In zijn winkel in Knokke verkocht Corman ook de toen net opgedoken strips "Rooie oortjes". Een paar kinderen uit de kustgemeente hadden in die boekjes gebladerd en ze stiekem meegepikt. Aan hun hevig geschokte ouders hadden ze natuurlijk niet verteld dat ze die rommel hadden gestolen, maar dat ze de boekjes hadden "gekregen van mijnheer Corman". Ouders op hoge benen naar de politie, Mathieu Corman in de cel. Maar hij vertelde me ook andere dingen, die avond en nacht. Hoe hij per motor de landen van de Sovjet-Unie had doorkruist en Lenin ontmoette, hoe hij in de late jaren dertig in de Spaanse loopgraven stond aan de zijde van Hemingway. Een leven om tien levens mee te vullen. Aan het einde kwam hij nog even terug op het nakend proces. "Een dwaze leugen van kinderen die niet beseffen wat ze aanrichten, zei hij, maar ik kan er niet mee leven". Twee dagen later was er een kort bericht bij Belga. "In zijn chalet in de Ardennen is Mathieu Corman uit het leven gestapt." Ik begreep toen dat hij mij die nacht zijn testament had gedicteerd. Nog een dag later is het gesprek in de krant verschenen, met een andere inleiding dan degene die ik eerst had voorzien. En de man uit de streek van Bayonne had nu in de Koninklijke Bibliotheek in Brussel ontdekt dat dit het laatste interview was met Corman. Vandaar zijn vraag.
De wereld is klein. En hysterie leidt tot ellende. Maar iets nieuws onder de zon? Neen, dat is er niet.
