Vlaams Belang liet na de berekening van zijn programma door het Planbureau weten dat het niet akkoord was met de resultaten. Er moet gerekend worden wat het programma voor Vlaanderen betekent, zegt Europees Parlementslid Tom Vandendriessche op de website van de partij. “Dit maakt de hele oefening voor ons compleet nutteloos. Het Belgische systeem loopt helemaal vast. Iedereen ziet het. Maar we mogen blijkbaar niet weten wat een ander beleid voor de Vlamingen oplevert.”
Het VB is ook niet tevreden omdat het Planbureau geen maatregelen doorrekent die in tegenstrijd zijn met de Grondwet of internationale verdragen, zoals het oprichten van een totaal ander sociaal zekerheidssysteem voor inwijkelingen. Nogal logisch nochtans, dat men voorstellen die nooit kunnen verwezenlijkt worden niet opneemt? Voorstellen indienen om de kostprijs te laten berekenen en het oordeel nadien afwijzen, is wat goedkoop toch?
Belastingen
De belangrijkste en duurste maatregel van het VB is de verlaging van de belastingschijven voor de personenbelastingen: de schijf van 40% gaat naar 30%, die van 45% naar 40% en de belastingvrije som wordt opgetrokken tot €13.000. De kostprijs bedraagt over een hele legislatuur een slordige 72 miljard en de opbrengst gaat vooral naar diegenen die het al redelijk tot zéér goed hebben.
Over belastingen bestaan er al lang zeer grote misvattingen. Je moet al een maandelijks bruto inkomen hebben dat behoorlijk boven het mediaaninkomen (3.507 euro) uitkomt om 30% inkomensbelasting te betalen. Ruim meer dan de helft van de Belgen betaalt nu al geen 30% inkomensbelasting. Aftoppen op 30% komt enkel de betere middenklasse goed uit.
Je moet dus al een jaarlijks bruto inkomen van meer dan 46.000 euro hebben om boven de grens van 30% uit te komen. In deze berekeningen zitten dan nog geen aftrekbare posten zoals leningen, zonnepanelen, pensioenpijlers, elektrische auto’s enzovoort.
Een belastingsambtenaar voegt eraan toe: “We betalen dus eigenlijk schandalig weinig belastingen in België dankzij vijftig jaar neoliberalisme en dat is er dan ook aan te zien: bekijk onze stations, onze treinen, onze voetpaden, onze bruggen, onze scholen, onze gevangenissen, onze staatsschuld.”
Sociale zekerheid
In 1994 ontstond de bijzondere bijdrage voor de sociale zekerheid als maatregel om een crisisheffing te realiseren op de hogere inkomens. Heel wat partijen willen die nu afschaffen, wat ongeveer 1,5 miljard euro kost. De meeste partijen zetten daar dan wel een vorm van taks op grote vermogens tegenover.
Het VB uiteraard niet. Dat is nochtans nodig om de belastingput die men creëert aan te vullen, tenzij men aanstuurt op een faillissement van België. Dat zou het VB ideologisch misschien wel goed uitkomen…tenminste als men denkt dat dat geen gevolgen zal hebben voor Vlaanderen.
In totaal kende België in 2021 al per jaar 9,2 miljard euro aan loonsubsidies, waaronder 2,1 miljard aan valse loonvergoedingen als maaltijdcheques, bedrijfswagens en andere zaken waar men geen sociale zekerheid op betaalt. De vennootschapsbelastingen bedroegen volgens de Centrale Raad voor het Bedrijfsleven 13,4 miljard euro. Bijna de helft van de belastingopbrengsten schelden we dus kwijt. En nog eens 383 miljard euro ging in 2020 volgens het ABVV naar fiscale paradijzen.
Minimumloon
De ingrepen die men op de arbeidsmarkt plant, zijn een verhoging van de minimumlonen met 5%, een deeltijds opvoedersloon voor wie thuisblijft en het optrekken van de fiscaliteit voor voetballers.
Het minimumloon in België is nu 1.954,99 euro, wat neerkomt op 55% van het mediaanloon van 3.507 euro (september 2023). Recentelijk goedgekeurde Europese wetgeving legt 60% op. Vlaams Belang heeft in Europa tégen die wetgeving gestemd.
Daarbij houdt het programma van VB geen rekening met personen met deeltijdse contracten. Zowel de Hoge Raad voor de Werkgelegenheid als de Centrale Raad voor het Bedrijfsleven (CRB) ramen dat 2 à 3% van de werknemers een inkomen heeft dat lager (of gelijk) ligt dan het absolute minimumloon. Het gaat hier vooral om personen met deeltijdse contracten, vaak met interimstatuut. Tussen 30 en 40% van de personen met een gemiddeld maandinkomen onder 2.000 euro werkt als uitzendkracht. Daar gaat VB niet op in.
Werkloosheidsuitkering
Wie werkloos is, verliest zijn uitkering na twee jaar, zegt VB. Je zal maar tot je 55 in een bedrijf gewerkt hebben en jaren sociale zekerheid betaald hebben om dan na twee jaar werkloosheid naar het OCMW te moeten stappen. Momenteel is de minimumuitkering na twee jaar 1.409 euro. De meeste mensen belanden allicht op het OCMW waar ze een leefloon krijgen van 1.288,46 euro per maand als alleenstaande.
De partij wil dan wel een verhoging van de uitkeringen tot de armoedegrens, maar ook dat is een valstrik: de Belgische armoedegrens lag in 2022 op 1.366 euro als individu. De combinatie van afbouw van de werkloosheidsvergoeding en compensaties levert VB 5,1 miljard euro op in zijn kostprijsberekening van het verkiezingsprogramma.
Pensioenen
Vlaams Belang wil de pensioenen optrekken naar 1.760 euro voor iedereen die veertig jaar gewerkt heeft. Dat gaat men compenseren door de pensioenen die naar buitenlanders gaan die hier gewerkt hebben op het niveau te zetten van de welvaartsnormen in het betrokken land, dus flink te verlagen. Daarnaast komen er een vernieuwde indexering van de kinderbijslag, sociale huursubsidie en een verlaging van de hoogste pensioenen.
Het is belangrijk om zich te realiseren dat VB volgens zijn congresteksten niet pleit om alle pensioenen te verhogen naar 1.760 euro, wel de minimumpensioenen. De Vivaldi-regering zal dat deze maand min of meer al gerealiseerd hebben.
Het VB loopt met zijn minimumpensioeneisen eigenlijk continu het sociale beleid van Vivaldi achterna, omdat ze niet willen achterblijven. In 2019 en 2020 eiste het VB nog 1.500 euro, in de zomer van 2022 1.650 euro, maar dat eisen ze dus eigenlijk allemaal pas op het moment dat het al [1] gerealiseerd of besloten is.
Belangrijke noot is dat zij pleiten voor de verhoging van het minimumpensioen én er expliciet bij zeggen dat dit enkel voor een volledige loopbaan is. Het bedrag van het minimumpensioen is enkel toegankelijk bij een volledige voltijdse loopbaan. Bij minder loopbaanjaren krijg je ook een lager minimumpensioen. Bijvoorbeeld bij 32 loopbaanjaren zal je maandelijks 32/40ste van het bedrag van het minimumpensioen krijgen.
Bovendien zitten er nog asociale addertjes onder het gras. Zo gaan ze mogelijk het minimumpensioen verlagen voor een heel aantal mensen of mensen zelfs het recht op een minimumpensioen ontzeggen. Volgens de teksten wordt werkloosheid maar voor maximum twee jaar over de hele loopbaan meegeteld als loopbaan, wat een grote impact heeft op het bedrag van en de toegang tot het minimumpensioen.
Daarnaast lijkt het alsof mensen vroeger op pensioen kunnen gaan, maar de eigen congresteksten spreken dit tegen. Zo schrijven ze dat "het Vlaams wettelijk pensioenstelsel wordt gebaseerd op een loopbaan van 66.000 gewerkte uren (veertig jaar van 1.650 uur) en niet op leeftijd". Als ze daadwerkelijk enkel jaren willen meetellen waar 1.650 uur gewerkt is, zullen maar weinig mensen na veertig jaar op pensioen kunnen gaan, gezien in het huidige systeem gekeken wordt naar loopbaanjaren (dus ook zwangerschap, ouderschap, mantelzorg, werkloosheid, ziekte) en niet naar gewerkte jaren. Die zouden dus voor het VB niet meetellen: voor veel mensen riskeert dergelijk systeem de minimumleeftijd voor pensioen serieus de hoogte in te jagen.
Het VB stelt ook voor om de ambtenarenpensioenen boven de 4.750 euro bruto af te toppen. Wat ze opmerkelijk genoeg niet lijken voor te stellen, is het aftoppen van de zeer hoge pensioenen in de privésector via de tweede pijler. Uit dit luik haalt het VB ongeveer 500 miljoen euro aan inkomsten.
Gezondheidszorg
In de gezondheidszorg rekent men op minder migranten en wil men de kosten van mutualiteiten en vakbonden naar beneden halen. Wie die dan gaat overnemen en hoe men die kosten gaat verminderen zonder gevolgen voor de vergoedingen aan patiënten of verhoging van de bijdragen wordt er niet bij verteld. Met deze opbrengst worden wachtlijsten weggewerkt en komt er een maximumfactuur voor rusthuizen.
Door migranten buiten te gooien rekent men de volgende vijf jaar op een winst van 1,7 miljard euro. Dat is evenwel een peulschil in vergelijking met de uitgaven die op vlak van belastingen en andere toelagen gepland werden. Het VB boekt 7,3 miljard euro winst bij zijn programma rond pensioenen, wekloosheid en gezondheid, maar deelt 72 miljard uit aan de beter begoeden.
Terloops zocht de partij nog wat bijzonder ideologisch ingekleurde verdiensten: btw heffen op kranten en stopzetten van subsidies voor krantenbedeling (+ 2 miljard euro), afschaffen van de provincies (1,2 miljard) en betalend maken van integratiecursussen (+ 485 miljoen).
Dat brengt het totaal aan inkomsten op een slordige 11 miljard. Het VB kan zijn cadeautjes aan het rijkere deel van de bevolking dus niet financieren. Niet door buitenlanders buiten te gooien en evenmin door de armste bevolkingsgroepen te doen inleveren.
Kerncentrale
Het VB wil 15 miljard euro minder participatie in federale overheidsbedrijven als bpost en Belfius en denkt dat het die centen naar Vlaanderen kan overhevelen. Daar wordt dan namelijk 10 miljard vrijgemaakt voor een Vlaams energiebedrijf dat de eerste Vlaamse kerncentrale moet bouwen. Dat is net de theoretisch prijs van zo één centrale, al lopen de kosten dikwijls op tot bijvoorbeeld 30 miljard (volgens De Tijd) in het geval van de nieuwe centrale in Somerset (Verenigd Koninkrijk).
Subsidies voor zon en wind worden afgeschaft en dat moet ongeveer voldoende zijn om Doel en Tihange tien jaar langer te doen draaien. De kostprijs daarvoor wordt berekend op 1 miljard euro. Die factuur zal ook voor de huishoudens zijn en de kans dat men Engie zo ver krijgt om dit te doen, lijkt onbestaande. Zij maakten bij het verder laten draaien van de tweede generatie centrales al 2,2 miljard euro verlies.
Met dank aan Lieven Plouvier, Ludo Castro, Jeremie Vaneeckhout, Dominique Willaert, Katrin Van den Troost, Angeline Van Den Rijse en Lorenz Van Roosbroeck.
