Mevrouw Rutten, uw reactie op het ontslag van VRT-klokkenluider is gratuit

Ingang van het VRT-gebouw aan de Reyerslaan. (© VRT)

Het is zeer eigenaardig dat Gwendolyn Rutten als minister geen oren had naar de oproep om onterecht ontslagen klokkenluiders opnieuw in dienst te moeten nemen, terwijl ze het nu opneemt voor een klokkenluider bij VRT.

Beste Gwendolyn Rutten,

Sta ons toe om te zeggen dat uw verontwaardiging over het ontslag van een klokkenluider bij de VRT redelijk selectief en gratuit overkomt.

We verklaren ons nader. Nog niet zo heel lang geleden was u voor Open Vld Vlaams minister van Binnenlands Bestuur als opvolger van uw partijgenoot Bart Somers. U heeft deze functie nog geen jaar uitgeoefend, maar toch lang genoeg om te weten dat de problematiek van de klokkenluiders ook binnen de lokale besturen een gigantisch probleem is.

U zult helaas niet kunnen zeggen dat u hiervan niet op de hoogte was, want op dinsdag 23 januari 2024 heeft u hierover vragen gekregen in de commissie voor Binnenlands Bestuur. Het parlementslid Jos D’Haese (PVDA) kaartte toen reeds aan wat u nu in uw opinie hebt geschreven.

Als minister koos u voor de weg van de minste weerstand in plaats van de kant te kiezen van de klokkenluiders

Het enige verschil was dat het toen niet ging over VRT, maar over een lokaal bestuur, met name Rotselaar. Daar had de financieel directeur wantoestanden aangekaart en doorgegeven aan Audit Vlaanderen. Hierdoor zou hij normaal gezien beschermd moeten geweest zijn door de klokkenluidersregeling tegen ontslag.

Niets was minder waar, de financieel directeur werd op basis van het gloednieuwe ontslagdecreet, waar uw voorganger Bart Somers voor had gezorgd, als statutair ambtenaar van de ene op de andere dag ontslagen. Ook al wist het bestuur dat hij het statuut van klokkenluider had.

In uw opinie schrijft u dat de klokkenluidersregelgeving al na amper twee jaar na de goedkeuring aan diggelen ligt, en dat de oorzaak bij de openbare omroep ligt. Niet dus. De klokkenluidersregelgeving lag in december 2023 al aan diggelen. En niet door VRT, maar door de gemeente Rotselaar.

Dit werd u klaar en duidelijk uitgelegd toen u minister was en u er ook iets aan kon doen, maar u liet dit na en koos voor de weg van de minste weerstand in plaats van de kant te kiezen van de klokkenluiders.

Bescherming was en is mogelijk

Wat voor ons extra zuur is, is dat de klokkenluidersregeling expliciet voorgesteld werd als de nieuwe ontslagbescherming voor de statutaire ambtenaren van de lokale en provinciale besturen. Want die kunnen door de invoering van het ontslagdecreet dus simpelweg van de ene op de andere dag op straat gezet worden.

De bescherming van het statutaire ambt heeft uw middels dit ontslagdecreet helemaal vernietigd. En zelf hebt u niets gedaan om een adequate bescherming te geven aan klokkenluiders. Het is nochtans simpel: het opnieuw in dienst moeten nemen van onterecht ontslagen klokkenluiders is de enige effectieve bescherming.

Het is eigenaardig dat u als minister geen oren had naar de oproep om onterecht ontslagen klokkenluiders opnieuw in dienst te moeten nemen, terwijl u nu in uw opinie schrijft:

“Daar sta je dan, als klokkenluider. Jij krijgt in het beste geval een financiële compensatie, maar je job als contractueel ben je kwijt. En in het slechtste geval weet iedereen, ook andere mogelijke werkgevers, dat jij een klokkenluider bent die men aan de deur heeft gezet.”

Eigenlijk hetzelfde dat Jos D’Haese u begin dit jaar had gezegd.

We sluiten graag af met het begin van uw opinie:

“Klokkenluiders zijn geëngageerde mensen die aan de alarmbel trekken als de dingen in een organisatie niet lopen zoals het moet. Dat is vervelend voor wie geen pottenkijkers wil, maar het is effectief voor wie voor een betere, eerlijke organisatie ijvert.”

Helaas worden klokkenluiders niet beschermd, dat hebt u goed opgemerkt, maar ook de malafide burgemeesters en schepenen weten dat maar al te goed.