Hoofdredacteur Karl van den Broeck nam namens het hele team van Apache de Geuzenprijs in ontvangst. We publiceren hieronder zijn integrale dankwoord.
Geachte aanwezigen,
beste collega’s,
lieve vrienden,
Ik moet iets bekennen. Ik ben jaloers. Ik ben jaloers op ’t Zal Wel Gaan. Wij bij Apache zijn best wel trots op onze naam, maar een vereniging die zich ’t Zal Wel Gaan noemt, die kan ik alleen maar feliciteren. Het is zo’n poëtische naam waarvan de betekenis verandert telkens je de intonatie verandert.
’t Zál Wel Gaan geeft de naam iets vastberaden. Alles zál lukken. Alles zál goedkomen.
’t Zal Wél Gaan kan twee dingen betekenen. Het kan een tegenwerping zijn wanneer iemand beweert dat het níet zal gaan. En het kan, op z’n Gents, betekenen dat het wél zal gaan, dat het goed zal aflopen.
En als je het op een drafje uitspreekt. ’t Zal Wel Gaan, dan is het een boodschap van hoop, alsof je jezelf moed inspreekt.
Die verschillende nuances maken dat ’t Zal Wel Gaan een geknipte naam is voor alle tijdvakken, of er nu zon schijnt en er hoop is, of stortregen valt en grote angst heerst.
Kortom: een vereniging met de naam ’t Zal Wel Gaan is onverwoestbaar.
Ik moet niet uitleggen in welk tijdsgewricht we leven. We zitten hier in de Minard, waar de gulle lach van tienduizenden Gentenaars in de muren is gedrongen, maar toch zijn er weinig redenen om vandaag vrolijk te zijn.
We leven in een scharniertijd. De wereld kantelt. De zekerheden van vroeger, de duur en bitter bevochten vrijheden van vroeger en de wankele evenwichten van vroeger zijn niet meer vanzelfsprekend. In de Verenigde Staten houden dappere rechters en journalisten de democratie voorlopig nog min of meer overeind. Maar hoelang nog. Aan de grenzen van Europa, in Oekraïne en in Palestina worden barbaarse oorlogen uitgevochten waarvan we dachten dat die in de 21ste eeuw niet meer mogelijk waren.
Ook hier bij ons vragen ouders zich af of ze hun kinderen weldra in uniform naar het front zullen zien vertrekken.
In heel Europa zie je de grijnzende lach van neofascisten, zwarte nostalgici die de democratie minachten, het “Blanke Ras” superieur achten, mannen boven vrouwen plaatsen, hetero’s boven queers, propaganda boven waarheid en oorlog boven dialoog.
Ze zetten zichzelf altijd op de eerste plaats. Wij eerst. Eigen Volk Eerst. Het zijn slogans die op steeds meer plaatsen uit volle borst worden gescandeerd. En die hun ijzingwekkende vertaling krijgen in regeerakkoorden van steeds meer landen. Ook in Europa. Ook in België.
Ondertussen kookt de planeet over en wordt met het geld van de Green Deal de oorlogseconomie gesubsidieerd.
Het is dus tijd voor de strijdvaardige klemtoon in jullie naam. ’t Zal Wél Gaan. We moeten de hand aan de ploeg slaan, de krachten bundelen, de rug rechten en het verzet organiseren. Dat klinkt een beetje als fluiten in het donker, maar dat moeten de verzetslui in de oorlog ook gedacht hebben. Verzetslui van wie velen lid waren van jullie vereniging. Ze bekochten hun engagement en overtuiging met hun leven. Onze moed lijkt futiel in vergelijking met hun vastberadenheid.
Wij bij Apache zijn journalisten. Geen soldaten. Geen activisten. Wij zijn echte journalisten. Een beetje pretentieus gezegd: onderzoeksjournalisten. Wij zijn geen content providers of influencers. Wij oefenen ons beroep uit zoals we dat geleerd hebben van onze leermeesters. Wij scheiden leugen van waarheid, propaganda van echt nieuws en onthullen wat machthebbers graag verborgen houden.
We doen dat met de wapens die onze deontologie ons geeft. Bronnenonderzoek, check & double check, wederwoord, contextanalyse. Soms gebruiken we daarbij speciale journalistieke technieken. Dan gaan we undercover of gebruiken we verborgen camera’s of microfoons. Maar dat alleen als het maatschappelijk belang van ons onderzoek opweegt tegen de privacy van de betrokkenen.
Apache viert dit jaar zijn vijftiende verjaardag. En dat is een klein mirakel. Wij blijven een bedrijf dat – ondanks een stijgend aantal coöperanten en abonnees – elk jaar heel hard moet knokken om de eindjes aan elkaar te knopen.
Rijk ben je niet als je Apache wordt. Maar je kan wel elke ochtend in de spiegel kijken met het besef dat je zinvol werk doet. Voor jezelf en voor de samenleving. Dat je niet uit de hand eet van rijke mediamagnaten, politieke partijen, drukkingsgroepen of maffieuze bedrijfsleiders. Onze eigenaars zijn onze coöperanten en onze lezers. Zij alleen kunnen ons kopen. Dat geeft een machtig gevoel van onafhankelijkheid en vrijheid.
Het zijn ook onze lezers die ons door de jarenlange juridische strijd hebben geholpen. Tergende klachten indienen tegen journalisten die hun werk doen, is voortaan schering en inslag. De SLAPP-richtlijn die in het parlement is neergelegd, moet daar een dam tegen opwerpen. We roepen de volksvertegenwoordigers dan ook op om ze goed te keuren.
Uiteraard hebben wij ook onze frustraties. Apache is klein en de wereld is groot en we kunnen maar een fractie van de verhalen, tips en schandalen die we zouden willen uitspitten daadwerkelijk onderzoeken. Vaak worden onze verhalen doodgezwegen of geminimaliseerd. Terwijl ze schreeuwen om antwoorden. We kunnen alleen maar koppig verder blijven werken.
Zoals Ghandi zei: “First they ignore you, then they laugh at you, then they fight you, then you win.” Uiteindelijk wint de waarheid het altijd van de leugen.
Onderzoeksjournalisten lopen niet dik gezaaid in Vlaanderen. Er bestaat eigenlijk geen echte opleiding voor, wel een reeks van masterclasses die afgestudeerde journalisten na hun studies kunnen volgen. Op eigen kosten.
Daarom besloot Apache om zelf een betaalde opleiding te organiseren voor journalisten die zich verder willen bekwamen in de onderzoeksjournalistiek. Het Fellowship Georges Timmerman, genoemd naar mijn voorganger en mede-oprichter van Apache, zal twee beginnende journalisten gedurende zes maanden de kans geven om op de redactie mee te draaien met ervaren collega’s.
Om dit Fellowship te lanceren, begonnen we iets meer dan twee weken geleden met een crowdfunding. We hoopten op een maand tijd zo’n 50.000 euro op te halen. Tot onze grote verbazing haalden we dat bedrag al na amper twee weken. Vandaag staat de teller op bijna 60.000 euro.
Wij bij Apache zijn trots, blij en ontroerd dat 800 mensen ons financieel hebben gesteund. Vaak zijn het coöperanten of abonnees, maar er zitten ook heel wat nieuwe namen bij.
We hopen dat de fellows na hun opleiding voldoende maturiteit zullen hebben om onderzoeksartikels te schrijven voor Apache. Hopelijk zullen ze ook publiceren in ons magazine dat vier keer per jaar verschijnt. Op jullie stoel vinden jullie een exemplaar van ons recentste nummer. Het thema, oorlog en geopolitiek, is brandend actueel. Ik hoop dat u het mee naar huis neemt.
En ik hoop uiteraard ook dat zij die nog geen abonnee zijn dat daarna wel zullen worden. In het magazine zit een flyer met alle praktische details. Ook over het Fellowship Georges Timmerman.
Achteraan in de zaal kunt u ook de vorige nummers kopen, alsook het boek Vrienden van het vastgoed van collega’s Tom Cochez en David Leloup. Het was het boek dat niet mocht verschijnen, maar dat Apache uiteindelijk zelf in eigen beheer kon uitgeven. Het werd een bestseller. De vrienden van het vastgoed die zoete broodjes bakken met politici zijn gewaarschuwd. Apache zal hun duistere deals blijven aanklagen.
Wij zijn trouwens officieel riooljournalisten geworden deze week. Tom Cochez legde bloot hoe het bedrijf Ekopak, dat rioolwater wil zuiveren om koelwater te leveren aan de Antwerpse haven, met hulp van bevriende politici indirect de eigen beurswaarde probeerde te redden. De zaak krijgt weerklank tot in de beurskranten en in de Antwerpse gemeenteraad.
Riooljournalist. Het is vanaf vandaag een echte geuzennaam.
Beste vrienden van ’t Zal Wel Gaan. Het is voor mij en voor het hele team van Apache een uitzonderlijke eer om de Geuzenprijs in ontvangst te mogen nemen. Wij zijn niet de eerste journalisten op jullie lijst. Illustere collega’s als Johan Anthierens, Maurice De Wilde en Guido Van Meir gingen ons al voor. Het zijn namen die ons er aan herinneren dat journalistiek en engagement hand in hand gaan. Engagement voor de waarheid, de democratie, de rechtvaardigheid en de bescherming van de zwaksten in de samenleving.
Geen God, geen meester.
Dat is de lijfspreuk die 173 jaar geleden de oprichters van ’t Zal Wel Gaan inspireerde. In een tijd waarin steeds meer mensen zweren bij één God en één meester heeft ze niet aan relevantie ingeboet.
Ik dank u.
