Dit is een gastbijdrage. Een Apache-lezer levert met dit stuk een bijdrage aan het maatschappelijk debat. De auteur schrijft in eigen naam en is verantwoordelijk voor de inhoud van de tekst.

‘De genocide in Gaza: een collectieve misdaad’, het nieuwe rapport van Francesca Albanese

door Kathleen Van Looveren
Francesca Albanese voor een grote afbeelding van Nelson Mandela
Francesca Albanese, speciaal rapporteur van de Verenigde Naties (VN) voor de bezette Palestijnse gebieden, tijdens een persconferentie in de Nelson Mandela Foundation in Johannesburg op 22 oktober. (© Wikus De Wet (AFP))

Zonder de aanhoudende medeplichtigheid  van -  vooral Europese - landen zou Israël niet in staat zijn geweest zo’n langdurige, vernietigende genocide in Gaza uit te voeren, besluit Albanese. Het rapport vermeldt ook België meerdere keren. 

Dat de genocide straffeloos kan doorgaan is volgens Albanese te wijten aan de diplomatieke immuniteit van Israël en het falen van landen werelwijd, vooral van Europese landen, om Israël verantwoordelijk te stellen voor de schending van internationale rechten.

Veto tegen vrede

Onthoudingen en tegenstemmen van de VS, het VK, Australië, Nieuw-Zeeland, Canada, Duitsland en Nederland  verhinderden effectieve maatregelen tegen Israël

Albanese zet de spot op het gedrag van de Verenigde Staten in de VN-Veiligheidsraad, waar het maar liefst zeven keer zijn veto heeft gesteld om controle te behouden in de onderhandelingen voor een staakt-het-vuren en als diplomatieke buffer die Israël veilig stelt voor sancties. Maar de VS handelde niet alleen; ook onthoudingen en tegenstemmen van het VK, Australië, Nieuw-Zeeland, Canada, Duitsland en Nederland  verhinderden effectieve maatregelen tegen Israël. Allemaal acties die vooruitgang in het lange vredesproces in de weg stonden.

Ondanks de steun van Arabische landen aan de Palestijnse zaak, faalden ook zij in het nemen van daadkrachtige actie. Egypte bijvoorbeeld onderhoudt nog steeds een handelsrelatie met Israël en hield de grens met Rafah, in het zuiden van Gaza, gesloten, waardoor Palestijnen de horror niet konden ontvluchten.

Een andere manier waarop veel landen faalden is met betrekking tot het internationaal recht. De meeste Westerse landen gaven geen steun aan Zuid-Afrika of Nicaragua wanneer zij Israël voor het Internationaal Gerechtshof (ICJ) wilden brengen. Meer nog, ze ontkennen zelfs dat het land een genocide pleegt en ontkennen dat de Israëlische premier Benjamin Netanyahu en zijn regering zich schuldig maken aan de illegale bezetting van Palestina.

Albanese gaat nog een stap verder en zegt dat de meeste Westerse landen het arrestatiebevel van het Internationaal Strafhof (ICC) tegen Netanyahu en andere leden van de Israëlische overheid ondermijnen. In plaats van het internationaal recht te steunen legt de VS het ICC sancties op en dreigt het VK hun subsidies voor het gerechtshof  in te trekken.

Ook de Westerse media gaan volgens het rapport niet vrijuit. Ze nemen klakkeloos het narratief van Israël over. Zo spreekt men bijvoorbeeld over Palestijnse gevangenen terwijl het, net als aan Israëlische zijde, om gijzelaars gaat. 

Onbeperkte militaire steun

Het nieuwe VN-rapport stelt vast dat er geen gevolg gegeven wordt aan de VN-resoluties die landen sinds 1976 vragen een wapenembargo tegen Israël in te voeren. Dat gebeurt zelfs niet in het geval van een genocide. De VS, Duitsland en Italië zijn de grootste wapenleveranciers. De Amerikaanse overheid heeft een jaarlijks budget van 3,3 miljard dollar om hun buitenlandse militaire missies te financieren. Daarnaast is er nog tot 2028 een extra jaarlijks budget van 500 miljoen dollar voor raketdefensie.

Meer dan 26 landen stuurden minstens tien leveringen van wapens en munitie naar Israël

Het rapport zet ook de sleutelrol van het Verenigd Koninkrijk in de militaire samenwerking met Israël in de kijker. Het VK is verantwoordelijk voor meer dan zeshonderd bewakingsvluchten over Israël en het delen van gevoelige informatie met de Israëlische overheid, waardoor ze medeplichtig zijn aan de vernietiging van Gaza. 

Meer dan 26 landen stuurden minstens tien leveringen van wapens en munitie. De meest frequente leveringen kwamen uit China (inclusief Taiwan), India, Italië, Oostenrijk, Spanje, Tsjechië, Roemenië en Frankrijk. 

Negentien landen, waarvan zeventien het wapenhandelverdrag ondertekend hebben, zijn medeplichtig aan het leveren van onderdelen voor het geheime F-35 aanvalsprogramma dat cruciaal was gedurende de militaire agressie in Gaza. Leveringen kwamen uit België, Nederland, Australië, Canada, het Verenigd Koninkrijk, de VS, Polen, Denemarken, Finland, Duitsland, Griekenland, Italië, Japan, Noorwegen, Zuid-Korea, Roemenië, Zwitserland en Singapore. Sommigen leveren nog altijd wapenonderdelen. Sommige landen, waaronder België, hebben wapentransport toegelaten door havens en/of luchthavens. Spanje en Slovenië daarentegen hebben contracten voor de levering van wapens aan Israël geannuleerd. 

Andere landen blijven wapens en militaire technologie aankopen die geproduceerd wordt door Israël. Die zijn de afgelopen jaren getest op Palestijnen. De export van wapens naar de Europese Unie is meer dan verdubbeld tijdens Israëls genocide in Gaza, en steeg tot 54% in 2024. Ook de export van wapens naar Azië en Arabische landen steeg met respectievelijk 23% en 12%.

Ten slotte genieten duizenden burgers uit de VS, Rusland, Frankrijk, Oekraïne en het VK die in het Israëlische leger dienden immuniteit. Ze werden niet onderzocht of vervolgd voor de oorlogsmisdaden waar zij aan deelnamen in Gaza. 

Economische banden en humanitaire hulp

Het rapport stelt dat het in stand houden van de gebruikelijke handelsrelaties met Israël het land als apartheidsregime legaliseert en onderhoudt. Israëls bruto binnenlands product (BBP) daalde van 61% in 2022 naar 54% in 2024. De Europese Unie - Israëls grootste handelspartner - stond de laatste twee jaar garant voor een derde van Israëls totale handel. Verschillende landen verhoogden hun handel met Israël tijdens de genocide, waaronder Duitsland, Polen, Griekenland, Italië, Denemarken, Frankrijk, Servië, de Verenigde Arabische Emiraten, Egypte, Jordanië en Marokko.

Verschillende landen verhoogden hun handel met Israël tijdens de genocide, waaronder Duitsland, Polen, Griekenland en Italië

Voor de aanval van 7 oktober 2023 door Hamas in het zuiden van Israël waren Palestijnen afhankelijk van humanitaire hulp van United Nations Relief and Works Agency for Palestine Refugees in the Near East (UNRWA). Toen Israël personeel van UNRWA ervan beschuldigde betrokken te zijn bij de aanval van 7 oktober besloten achttien landen zonder enig onderzoek of bewijs van de beschuldigingen van Israël hun subsidies binnen een maand stop te zetten. De VS, de grootste donateur, verbood wettelijke subsidies van de VS aan UNRWA. 

Het verslag van Albanese en haar team beschuldigt landen als België, Canada, het VK, Denemarken en Jordanië ervan afgeleid te zijn van het centrale probleem door hulp via parachutes te droppen. Albanese noemt zo’n acties ineffectief en gevaarlijk.

Koloniaal gedachtengoed

De gedreven Francesca Albanese is een van de meest belangrijke en krachtige stemmen van de afgelopen twee jaar inzake de genocide in Gaza. In haar rapporten tracht ze heel helder te doorgronden waarom de genocide in Gaza nog steeds voortduurt. Daar is ze in dit nieuwe rapport opnieuw in geslaagd. Naast de financiële belangen verwijst ze naar een diepgeworteld koloniaal en racistisch-kapitalistisch gedachtengoed:

De genocide in Gaza heeft wereldwijd een grote kloof blootgelegd tussen volkeren en hun overheden. Mensen voelen zich verraden door hun leiders

“De aanhoudende genocide in Gaza is een collectieve misdaad die in stand wordt gehouden door de medeplichtigheid van invloedrijke landen, voornamelijk Europese, die lagdurig de systematische overtredingen van het internationaal recht door Israël hebben toegestaan. Deze gelivestreamde horror is mede mogelijk gemaakt door de framing van overheden aan de hand van een koloniaal narratief dat Palestijnen ontmenselijkt. Maar daarnaast ook door de directe steun van deze landen, hun materiële hulp, diplomatieke bescherming en - in sommige gevallen - actieve participatie, zelfs op het moment dat het duidelijk was dat het om een genocide ging.” 

“Ook toen Israël humanitaire hulp en honger inzette als wapen. De horror van de voorbije twee jaar zijn geen dwaling, maar een hoogtepunt van langdurige medeplichtigheid”, concludeert het rapport.

De genocide in Gaza heeft wereldwijd een grote kloof blootgelegd tussen volkeren en hun overheden. Mensen voelen zich verraden door hun leiders en hun vertrouwen is diep geschonden. Een vertrouwen dat fundamenteel is voor collectieve veiligheid en vrede.

Globaal staan we op een zeer precair moment, wankelend tussen de val van het internationaal recht en de hoop op een nieuwe wereld. Dat laatste is alleen mogelijk als medeplichtigen hun verantwoordelijkheid nemen en voor rechtvaardigheid zorgen. Albanese concludeert op X: “And We, The People, have to make it happen.”

LEES OOK
Arne Geybels 06-11-2025

De wereldwijde pro-Palestijnse protesten vragen om politieke catharsis

De honderdduizenden pro-Palestijnse betogers stellen openbaar de vraag: is er echt geen alternatief?
Close-up van een Palestijnse vlag en een pancarte bij de Palestina-betogingen aan de Beurs in Brussel
2 REACTIES
Carl Panneels — 04-11-2025 21:58:48
Het gebruik van % in de tekst is niet helemaal helder.
"De export van wapens naar de Europese Unie is meer dan verdubbeld tijdens Israëls genocide in Gaza, en steeg tot 54% in 2024." 54% van?
"Israëls bruto binnenlands product (BBP) daalde van 61% in 2022 naar 54% in 2024." Ook dit is me niet duidelijk.
Groet,
Carl Panneels
Kathleen Van Looveren — 25-11-2025 10:53:39
Dag Carl,
Excuses voor de onduidelijkheid. De 54% verwijst naar de export van militaire goederen van Israël.
Meer dan de helft van de totale export gaat dus naar de EU.
Meer context hierover vind je op p. 17 van het rapport onder punt 46.
Dat het BBP van Israël daalde van 61% (2022) naar 54% (2024) wijst er eigenlijk op dat de grote meerderheid van landen de
handelsakkoorden met Israël niet heeft opgeschort, ondanks hun schending van het internationaal recht. Slechts 7% van hun handel met het buitenland is weggevallen gedurende de genocide. Meer info hierover vind je opp. 19-20 onder puntje 56.
Het volledige rapport vind je hier: https://www.ohchr.org/sites/default/files/documents/hrbodies/hrcouncil/coiopt/a-80-492-advance-unedited-version.pdf
Vriendelijke groet, Kathleen