Dat een man van 84 jaar sterft, hoeft op zich niet bijzonder te zijn. We zouden kunnen zeggen dat Jean een mooi Voltooid Leven gehad heeft. Een leven doorgebracht in het oude godshuis in het centrum van Antwerpen. Een oud pand met een paradijselijke binnentuin waar, naast kunstenaarsateliers, tot voor kort ook de oudste leden van Ercola gehuisvest waren.
Enkele maanden geleden moest Jean Block het pand verlaten, samen met de andere bewoners
Ze deden waar ze goed in waren: ze creëerden, onderhielden het pand, zorgden voor een complexe sociale cohesie en vormden over veertig jaar heen een bewonderingswaardige gezinssamenstelling gebaseerd op vriendschap en kunst. Binnenstappen in het godshuis was als binnenstappen in een droom; een poort naar een betoverende wereld, een plek met een Ziel, zou men het kunnen noemen. Te kunnen denken: “Het bestaat nog, een plek waar jong en oud samenleven en voor elkaar zorgen.” Ah, om daar tot het einde van uw leven te mogen wonen, te mogen sterven in een paradijs.
Maar zo is het niet gegaan. Jean Block is alleen gestorven.
Waardigheid en contact
Enkele maanden geleden moest hij het pand verlaten, samen met de andere bewoners. Het pand, eigendom van AG Vespa, zou verkocht worden. Een proces dat, gezien de zoektocht naar een koper, het opstellen van overeenkomsten en de latere verbouwing, nog jaren in beslag zal nemen.
De bewoners, allen ouder dan 70 jaar, werden zo, na 50 jaar samenwonen, uit hun vertrouwde netwerk gehaald en verspreid over de stad. Het is in vervreemding en eenzaamheid dat Jean Block zijn laatste maanden heeft doorgebracht.
Geef mij maar het idee dat er nog plekken zijn zoals Ercola. Mensen zien bloeien en deel zien uitmaken van het leven
We leven in een maatschappij waarin onze oudste mensen steeds minder als volwaardige gelijken worden behandeld. Ook de huidige regering heeft opnieuw besparingen doorgevoerd in de ouderenzorg, zonder de beloftes die tijdens de coronaperiode werden gemaakt, na te komen. Rusthuizen kampen met een structureel personeelstekort, bewoners krijgen onvoldoende zorg en velen vereenzamen op hun kamer, ver weg van waardigheid en menselijk contact.
Nee, geef mij maar het idee dat er nog plekken zijn zoals Ercola. Mensen zien bloeien en deel zien uitmaken van het leven. Een Zinvol Leven. Niet geïsoleerd van de jeugd, niet geïsoleerd van het nachtleven, niet geïsoleerd van de economische wereld, maar nog steeds actief deel uitmakend van een breed sociaal netwerk; dat zou een geruststelling moeten zijn.
Omgaan met kwetsbaarheid
Maar de realiteit is dat deze plekken aan het verdwijnen zijn. Geld komt boven menselijke waarde te staan. Na Ercola is dit ook wat het Oude Begijnhof in Antwerpen te wachten staat.
Laat ons zeggen dat het tijden zijn waarin hoogmoed zegeviert. Hoogmoed, waarbij men zich boven anderen stelt. Hoogmoed, die in staat stelt mensen als dingen te behandelen. Zich verschuilend achter een netwerk van hogerhand opgelegde regels zag Stad Antwerpen de bewoners niet als mensen, luisterde niet écht naar hen. Het toont hoezeer onze maatschappij verhard is en zegt iets over hoe we collectief omgaan met ouderdom en kwetsbaarheid.
Met de kerstdagen voor de deur is het moeilijk geen parallel te trekken met het kerstverhaal, waarin er voor Maria en Jozef geen plaats meer was in de herberg.
Mijn gedachten gaan deze kerstdagen alvast uit naar Jean Block.
Jean Block, die mijn tweejarige dochter glimlachend aankijkt, een vrolijke twinkel in zijn ogen, 80 jaar gescheiden van elkaar, maar in dat moment dichter dan eender wie.
De herdenkingsplechtigheid voor Jean Block zal plaatsvinden in de Wolstraat 31 en café De Kat in Antwerpen op 3 januari om 16u.
