Vanaf de allereerste dag dat ik op 18-jarige leeftijd het Vredesmuseum van Teheran binnenstapte, werd ik geconfronteerd met de ware, verwoestende gevolgen van oorlog en de voortdurende worstelingen van de slachtoffers in de naoorlogse periode. Ik bracht vele jaren van mijn adolescentie en jeugd door in hun gezelschap, met name dat van de overlevenden van aanvallen met chemische wapens – mensen bij wie het geweld van de oorlog, zelfs decennia later, nog steeds voortleeft in zowel lichaam als ziel. Toch zetten zij zich vrijwillig in om bewustwording te creëren en vrede te bevorderen.
Wat is het Vredesmuseum van Teheran?
Het Vredesmuseum van Teheran, gelegen in het historische stadspark in het centrum van Teheran, opende in 2007 zijn deuren. Als eerste vredesmuseum in het Midden-Oosten heeft het als voornaamste missie een cultuur van vrede te bevorderen door het bewustzijn te vergroten over de verwoestende gevolgen van oorlog voor mens en milieu, met de nadruk op chemische oorlogsvoering. Het museum is lid van het International Network of Museums for Peace, en het personeel bestaat grotendeels uit oorlogsveteranen en overlevenden van chemische aanvallen, die als vrijwillige gidsen fungeren. Het museum herbergt een archief met mondelinge getuigenissen, een vredesbibliotheek, en organiseert workshops en conferenties over ontwapening, tolerantie en vredeseducatie, waarmee het een verhaal van lijden omzet in een krachtige drijfveer voor vrede en begrip.
Door hun levensverhalen en ervaringen met het conflict te delen, helpen zij een cultuur van vrede te kweken. Het Vredesmuseum van Teheran was de eerste plek waar ik echt begreep wat het werkelijk betekent om slachtoffer van oorlog te zijn. Daar besefte ik dat oorlog zich nog lang in het leven van mensen blijft ontvouwen, lang nadat de laatste explosie is verstomd.
Spreken over vrede
Als kind werd mijn eerste indruk van oorlog bepaald door beelden van bloed, vuur en fysieke verwoesting. Maar de waarheid is dat ik, totdat ik het zelf meemaakte, de diepere betekenis van dit zesletterwoord nooit echt begreep: oorlog. De eerste keer dat ik rechtstreeks met de realiteit ervan werd geconfronteerd, was in de zomer van 2025, toen ik me aansloot bij het Europese deel van de Peace Boat-reis.
Hoe werkt de ngo Peace Boat?
Peace Boat is een in Japan gevestigde internationale ngo die zich inzet voor vrede, mensenrechten en duurzame ontwikkeling. De organisatie vaart de wereld rond met een diverse groep deelnemers en organiseert in elke aanloophaven educatieve programma’s, workshops en dialoogbijeenkomsten. De organisatie biedt een uniek platform voor overlevenden van conflicten, kernwapens en onrecht om hun ervaringen rechtstreeks met een wereldwijd publiek te delen, waardoor intercultureel begrip en vredesopbouw aan de basis worden bevorderd.
Zahra Kalantari nam deel aan de reis van 2025 van de organisatie om te spreken over de erfenis van de Iraans-Iraakse oorlog en het werk van het Vredesmuseum van Teheran.
Dit nieuwe hoofdstuk heeft niet alleen mijn persoonlijke identiteit opnieuw gedefinieerd, maar ook de collectieve identiteit van Iraniërs
Het was de bedoeling dat ik zou spreken over vrede, dialoog en vriendschap. Maar binnen enkele dagen na mijn vertrek raakte mijn land verwikkeld in een oorlog. In slechts achtenveertig uur veranderde ik van een vredesactiviste die sprak over het trauma van slachtoffers van de Iraans-Iraakse oorlog in iemand die diezelfde realiteit zelf doormaakte. Ik was ver van mijn familie verwijderd, had geen nieuws over hun veiligheid, en toch werd van mij verwacht dat ik vanuit mijn verantwoordelijkheid bleef spreken over vrede. Deze pijnlijke tweestrijd was een van de vreemdste en emotioneel meest uitdagende ervaringen van mijn leven.
Dit nieuwe hoofdstuk heeft niet alleen mijn persoonlijke identiteit opnieuw gedefinieerd, maar ook de collectieve identiteit van Iraniërs, zowel in eigen land als in het buitenland, opnieuw vormgegeven. We waren allemaal door de oorlog getroffen, als slachtoffers of gedupeerden van het conflict. Ik begon te beseffen dat oorlog niet louter vernietiging of bloedvergieten is; het is iets veel verraderlijker. De grootste schade ligt in de geleidelijke uitholling van de menselijkheid – het knagende schuldgevoel dat je niet meer vrijuit kunt lachen, wetende dat op datzelfde moment, ergens anders, een familie misschien iemand heeft verloren die haar het dierbaarst was.
Onvoltooide levens
Ik bevind me nu in Teheran en schrijf deze woorden terwijl mijn land verstrikt blijft in een opgelegde oorlog. De steden in het zuiden van Iran krijgen dagelijks tientallen bommen en raketten te verduren. Duizenden burgers zijn ontheemd, hebben dierbaren verloren of worstelen met de diepe psychologische angst die wordt veroorzaakt door het geluid van explosies.
Het ware gezicht van de oorlog openbaart zich wanneer we de lucht boven ons niet langer kunnen vertrouwen
Op 9 februari van dit jaar veranderde een nieuwe golf van geweld het leven van duizenden Iraniërs. Het begon met het bloedbad waarbij meer dan honderdzestig schoolkinderen omkwamen op een basisschool in de stad Minab. Te midden van de stortvloed aan grimmige berichten over deze gruweldaad is één kind nooit gevonden en is één kind nooit geïdentificeerd. Tientallen van hen konden niet met een intact lichaam worden begraven. Ik denk aan hun moeders. Ik denk aan hun schoolrugzakken, de gedachte dat ze na schooltijd zouden gaan spelen, de verwachting om samen met vriendjes iets te eten, en de toekomst die ze zich hadden voorgesteld. Hoeveel van hen zouden arts, ingenieur of liefhebbende moeder zijn geworden? Ik denk aan hun onvoltooide levens. Misschien is het grootste verlies van oorlog niet de verwoeste gebouwen, maar de levens die voor altijd onvolledig blijven.
Het ware gezicht van de oorlog openbaart zich wanneer we de lucht boven ons niet langer kunnen vertrouwen en we gedwongen worden onze kinderdromen te verbeelden te midden van het stof en de rook van explosies. Toch heeft oorlog ook een andere kant – een gedeeld verdriet dat mensen paradoxaal genoeg dichter bij elkaar brengt. In tijden van oorlog waardeer je je buren, vrienden en familie meer dan ooit. Je waardeert het eenvoudige samenzijn, de dagelijkse gesprekken en de momenten die vroeger volkomen vanzelfsprekend leken. Oorlog maakt je diep dankbaar.
Hoop levend houden
Dit zesletterwoord is de meest onrechtvaardige tragedie die een volk kan overkomen. Oorlog is te vergelijken met gedwongen migratie: je moet een heel leven in één rugzak proppen. Op sociale media leer je welke spullen essentieel zijn om te overleven en welke je mee moet nemen. Maar hoe krijg je al die beeldjes die je met zoveel liefde op de vensterbank had neergezet in één tas? Hoe krijg je er al die boeken in die je door de jaren heen zorgvuldig hebt verzameld? In oorlogstijd word je dankbaarder – dankbaar voor kleurrijke tafelkleden, voor spontane bijeenkomsten, voor mooie vriendschappen, voor ruzies met collega’s, voor een kop thee in de namiddag en voor de bittere koffie die je op kantoor deelt.
Oorlog vernietigt herinneringen, wist het gevoel van veiligheid uit en vernietigt de betekenis van thuis
Ik zou willen dat geen enkel mens ooit oorlog hoefde mee te maken. Oorlog vernietigt herinneringen, wist het gevoel van veiligheid uit en vernietigt de betekenis van thuis. Het duurt jaren voordat het gewone leven in een samenleving terugkeert, maar veel mensen komen nooit echt terug van de oorlog. Jaren later, bij het plotselinge geluid van een vliegtuig, de geur van rook of de duisternis van de nacht, beleven ze die traumatische momenten opnieuw.
Nu ben ik zelf onderdeel geworden van het verhaal – een verteller, samen met de mensen van het Vredesmuseum. Ik ben niet langer alleen maar een luisteraar naar de verhalen over de oorlog. Ondanks alles streven wij er in het Vredesmuseum in deze moeilijke dagen naar om de hoop levend te houden in ons eigen hart en in dat van anderen. Door middel van educatie, het bevorderen van veerkracht en het stimuleren van empathie zetten we een kleine stap vooruit in deze onmogelijke omstandigheden.
