Wat staat er op het spel op 9 juni?
"Oneindige groei is een illusie. Steeds verder uitdijende bebouwing, steeds nieuwe terreinen voor bedrijvigheid, steeds intensievere landbouw, … Zeker in een dicht-
bevolkte regio als Vlaanderen botsen we steeds meer op de grenzen van die uitbreidingslogica. Overstromingen, droogte, hitte, chemische verontreiniging en de afname van de biodiversiteit tonen dat de natuurlijke systemen dit niet oneindig kunnen verdragen.
Welke kwestie is van essentieel belang?
We komen terecht in een toestand van ruimtegebrek. Sommige ruimtegebruikers, bijvoorbeeld landbouwers, protesteren omdat hen niet genoeg ruimte is toebedeeld. De komende legislatuur zal deze problematiek alleen maar verergeren. Zowel de woningmarkt als de industrie zijn nog steeds op uitbreiding gericht en onder invloed van de klimaatverandering zal plaats nodig zijn voor hernieuwbare energie, zoals windmolens of nieuwe hoogspanningslijnen.
Tegelijk komen ook een aantal belangrijke deadlines dichterbij: alle waterlopen moeten in goede staat zijn in 2027, in 2030 moet 30% van het grondgebied beschermde natuur zijn en moet de uitstoot van broeikasgassen met 55% gedaald zijn ten opzichte van 1990 … Elk van deze doelstellingen vraagt om ruimte.
Hoe moeten we deze kwestie aanpakken?
Vlaanderen zal geen gebrek aan ruimte hebben als we de beschikbare oppervlakte efficiënter gebruiken en de versnippering een halt toeroepen. Mogelijke oplossingen voor een dreigend ruimtegebrek zijn jaren geleden al uitgewerkt in de strategische visie van het Beleidsplan Ruimte Vlaanderen. Dit plan stuurt aan op een efficiënter gebruik van de bebouwde ruimte (door meer in de hoogte te gaan, functies te combineren, …), zodat meer ruimte open kan blijven voor ‘zachte’ functies als landbouw, natuur, bos, waterlopen ... De regering-Jambon is er niet in geslaagd om het Beleidsplan Ruimte Vlaanderen hard te maken en goed te keuren. Een realistische langetermijnstrategie om terug binnen de grenzen van onze natuurlijke systemen te komen blijft zo achterwege.
Deze Vlaamse Regering kiest eerder voor stimulerend beleid, voor ad-hoc projecten en subsidies voor realisaties op het terrein, dan voor een coherente aanpak. Dat is niet effectief: het lost de ruimteverspilling niet op en brengt ons niet dichter bij een klimaatbestendige omgeving. Maar het is ook niet sociaal rechtvaardig: heel wat voorgestelde maatregelen treffen de zwaksten het hardst en leveren het meest op voor wie al geld heeft.
Een doordacht plan om tot een klimaatbestendige, sociaal rechtvaardige omgeving te komen is hoognodig. Het vraagt om samenwerking over administratieve en sectorale grenzen heen, tussen verschillende bestuursniveaus, tussen de overheid en private actoren. En vaak vraagt het om moeilijke keuzes. Mijn wens voor 9 juni is een overheid die deze keuzes durft te maken, een overheid die vooruit denkt en problemen niet aanpakt als maar voor ze zich stellen."
