Met klacht na Gaza-mail schuift De Wever verder op richting Orbán en Meloni

Op 9 september bracht nieuwsmedium Apache hierover verslag onder de titel 'Premier De Wever dient klacht in tegen cd&v-politicus die hem mailt over Gaza'.

De klacht van De Wever (N-VA) betreft een mail van 3 september waarin de afzender van de mail zich ergert aan het halfslachtige compromis dat de regering onlangs bereikte in verband met (te nemen) sancties tegen Israël. Volgens de afzender heeft de premier "geen enkel moreel besef" en tegelijk wordt gepleit voor een onmiddellijke erkenning van Palestina en het "verbreken van alle banden met Israël en zijn fascistische regering".

We dachten niet in een land te leven waar kritiek op het staatshoofd in verband met belangrijke politieke thema's tot strafklachten of strafvervolging kon leiden

De mail vervolgt met een verwijzing naar de Joodse gemeenschap in Antwerpen als de "achterlijke orthodox-joodse achterban" van het kiespubliek van De Wever, een achterban waarvan "de meeste geen Nederlands spreken" en "zich niet aanpassen aan onze normen en waarden". De afzender van de mail, die ook een lokaal politicus is in Antwerpen/Hoboken, eindigt met de vraag waarom De Wever het aan hem niet komt uitleggen waarom hij zo weinig onderneemt tegen "de moordenaars van het Israëlische kabinet".

Politieke meningsuiting

De mail is blijkbaar een reactie op een uitspraak van de premier enkele dagen geleden dat het Gaza-debat en het politiek gekibbel over maatregelen tegen Israël hem geweldig hadden gestoord omdat dit debat in "morele termen" werd gevoerd. Onlangs nog lieten zowat 100.000 burgers in Brussel hun stem luid horen en eisten een kordater beleid als reactie op de genocide en de oorlogsmisdaden door Israël.

Het is perfect mogelijk om zowel het gruwelijke terrorisme van Hamas als de grove schendingen van internationaal en humanitair recht door Israël radicaal af te keuren. De driestheid en ontmenselijking waarmee Israël de Palestijnse bevolking, inclusief kinderen, hulpverleners en journalisten vermoordt, uithongert of verdrijft, schreeuwt om internationale afkeuring en effectieve sancties tegen Israël en haar politieke, militaire en economische elite.

Voor de mail van 3 september moet de afzender zich nu verantwoorden op het Antwerpse hoofdcommissariaat van de politie na klacht door de premier. De Wever beschuldigt de afzender van drie misdrijven, namelijk belaging, online overlast en aanzetten tot haat, discriminatie of geweld.

Dat deze mail tot een strafklacht zou leiden vanwege de premier is wel heel verrassend. We dachten namelijk niet in een land te leven waar kritiek op het staatshoofd of op regeringsleiders in verband met belangrijke politieke thema's tot strafklachten of strafvervolging kon leiden. In landen met een autoritair regime, zoals Rusland, Turkije, China en sinds kort ook de VS, maar ook in Hongarije of Italië is dit soort strafvervolging wel schering en inslag.

Volgens het Europees Hof voor de Rechten van de Mens en het Belgische Grondwettelijk Hof is bijzondere bescherming via het strafrecht voor staats- of regeringsleiders tegen beledigende kritiek (of majesteitsschennis) in strijd met de vrijheid van (politieke) meningsuiting. Dat de premier nu een aan hem gerichte kritische mail aangrijpt om tegen de afzender een strafklacht in te dienen is daarom verbazingwekkend.

Opmerkelijk is trouwens dat enkel Apache deze verbijsterende demarche van de premier prompt onder de publieke aandacht bracht en de andere media hierover voorlopig niet berichtten, terwijl ondertussen wel veel aandacht ging naar de erkenning door prins Laurent van Clément Vandenkerckhove, zoon van charmezangeres en tv-vedette Wendy Van Wanten.

De klacht van de premier heeft ongetwijfeld een intimiderend effect op de afzender van de mail, maar ook op wie zich nog in "morele termen" wil uiten in verband met de Gaza. Voor iemand die zelf een sterke pleitbezorger is van de politieke expressievrijheid is het een even opmerkelijke als betekenisvolle reactie. Met zijn klacht schuift De Wever verder op richting Orbán en Meloni, indien al niet in de richting van andere autoritaire regeringsleiders die kritiek in de kiem willen smoren. Een onaangename ontwikkeling die meer aandacht verdient dan de prinselijke erkenning van Clément.

Driedubbele strafklacht

De premier beschuldigt de afzender van de mail van drie verschillende misdrijven die tot gevangenisstraf kunnen leiden in geval van veroordeling. De klacht betreft ten eerste belaging. Volgens artikel 422 bis van het Strafwetboek bestaat het misdrijf belaging (of stalking) uit het ernstig verstoren van de rust van een persoon, terwijl men wist of had moeten weten dat dergelijk gedrag dit effect kon veroorzaken. De belager kan veroordeeld worden tot een gevangenisstraf van vijftien dagen tot twee jaar of een geldboete.

Met zijn klacht schuift De Wever verder op richting Orbán en Meloni

Om strafbaar te zijn eist de rechtspraak wel een herhaaldelijk karakter van de feiten of "niet-aflatende of steeds terugkerende gedragingen" met als gevolg de ernstige aantasting van iemands privacy of persoonlijke levenssfeer, zonder dat daarvoor enige redelijke verantwoording is. De rechter mag zijn beoordeling niet louter gronden op de gevolgen van het gedrag van de dader zoals die subjectief door de klager worden ervaren, maar de rechter moet de ernst van de rustverstoring objectief beoordelen.

Van belaging omwille van één mail kan geen sprake zijn, maar zelfs als het gaat over enkele mails van dezelfde afzender hoeft dat niet te betekenen dat De Wever als premier door deze mails in zijn persoonlijke levenssfeer op ernstige wijze is aangetast. Van de premier van dit land, zelf ook geen koorknaap in het politieke debat en vaak scherp uitvallend tegen politieke tegenstanders, mag worden verwacht dat hij met dit soort mails en offensief taalgebruik wel overweg kan.

Gevangenisstraf

Dat de mail in kwestie als elektronisch communicatiemiddel overlast veroorzaakt of schade berokkent aan de premier is al evenmin aannemelijk. Dat is het tweede onderdeel van de klacht die betrekking heeft op artikel 145, §3 bis van de Wet elektronische communicatie dat dreigt met een gevangenisstraf van vijftien dagen tot twee jaar of een geldboete.

Het is bijzonder speculatief en zelfs gevaarlijk voor de politieke expressievrijheid om de inhoud van dergelijke mail als overlast of schade verwekkend te beoordelen, temeer omdat de inhoud van de mail verband houdt met een actueel en bijzonder controversieel politiek debat over een thematiek waarmee de premier nadrukkelijk te maken heeft. Het inroepen van een vage strafbepaling in verband met online overlast levert bovendien gevaar op voor de grondwettelijk gewaarborgde expressievrijheid.

Het derde misdrijf dat de premier aan de afzender ten laste legt, is het aanzetten tot haat, discriminatie of geweld jegens een persoon of groep, in dit geval dus allicht wegens geloof of politieke overtuiging omwille van de verwijzing naar de Joodse gemeenschap in Antwerpen. Deze strafbepaling in de antidiscriminatiewet (art. 22) dreigt met een geldboete of gevangenisstraf van een maand tot een jaar, maar vereist wel dat aan de strafbare uiting openbaarheid is gegeven.

De persoonlijke mail enkel gericht aan De Wever voldoet niet aan de openbaarheidsvoorwaarde, waardoor de strafbepaling van artikel 22 van de antidiscriminatiewet geen toepassing kan vinden. Mocht men toch (ten onrechte) oordelen dat de mail aan de premier een openbaar karakter vertoont, dan is enkel het hof van assisen bevoegd om het strafbaar karakter van de mail te beoordelen, want in dat geval betreft het een drukpersmisdrijf: het gaat immers om een online tekst die een opinie uitdrukt met eventueel strafbaar karakter.

Het is bijzonder gevaarlijk voor de politieke expressievrijheid om de inhoud van dergelijke mail als overlast of schade verwekkend te beoordelen

Omdat de vermeende strafbare uiting te maken heeft met geloof, levensbeschouwing of politieke overtuiging, en dus niet ingegeven is door racisme of vreemdelingenhaat, is enkel het assisenhof bevoegd om hierover te oordelen, in samenhang overigens met de misdrijven van belaging en online overlast. Niet dus, want een lange traditie wil dat men voor dit soort drukpersmisdrijven geen zware assisenprocedure opstart.

Los daarvan lijkt de auteur van de mail ook geenszins aan te zetten tot haat, discriminatie of geweld jegens de Joodse gemeenschap, noch jegens de premier. De mail bevat denigrerende opmerkingen, maar dit komt zelfs niet in de buurt van het bewust aanzetten tot haat, discriminatie of geweld.

De klacht van de premier mag dan juridisch allicht een losse flodder zijn, het is tegelijk ook een ferm schot voor de boeg voor wie de premier wil mailen met politieke standpunten die De Wever niet welgevallig zijn. Een premier die een burger of politicus van een andere partij met een driedubbele strafklacht intimideert, mag als signaal niet onderschat worden.

De afbrokkeling van de democratische rechtsstaat, het niet respecteren van de mensenrechten en fundamentele vrijheden en het verglijden naar een autoritair regime gaat meestal in kleine stapjes. Een staatshoofd of eerste minister die strafklacht indient wegens de inhoud van één of meerdere kritische mails die verband houden met een acuut politiek thema is vanuit die optiek onrustwekkend.