Het beeld zal de geschiedenisboeken halen, al was het maar als meme. Dertien techleiders staan schouder aan schouder op een podium in New Delhi. De Indiase premier Narendra Modi grijpt de hand van Sam Altman en steekt die triomfantelijk de lucht in. Het gebaar plant zich voort langs de rij, totdat de ketting breekt. Tussen Altman, ceo van OpenAI, en Dario Amodei, ceo van Anthropic, gaapt een leegte. Geen handdruk, geen oogcontact. Beiden ballen hun vrije hand tot een vuist.
Het incident ging viraal als rivaliteitsanekdote. Maar wie inzoomt, ziet iets verontrustenders. Deze reeks AI-toppen begon drie jaar geleden als een ernstig internationaal gesprek over de risico's van AI. In New Delhi ging het nog nauwelijks over risico's. Het ging over geld.
Existentieel risico
De AI-toppen begonnen als een ernstig internationaal gesprek over de risico's van AI. In New Delhi ging het nog nauwelijks over risico's, maar over geld
November 2023. Op Bletchley Park, waar Alan Turing ooit de Enigma-code kraakte, kwamen 28 landen samen voor de allereerste AI Safety Summit. De sfeer was er een van urgentie. ChatGPT was nog geen jaar oud. Sam Altman had net een wereldtournee achter de rug om regeringsleiders te ontmoeten en te pleiten voor regulering, hij getuigde zelfs voor het Amerikaanse Congres. Honderden onderzoekers waarschuwden dat AI een existentieel risico vormde. De
Bletchley-verklaring sprak over technologie waarvan de capaciteiten “niet volledig begrepen” werden. Het voelde als een kantelpunt.
Dat kantelpunt kantelde de verkeerde kant op. In Seoul, een half jaar later, was het thema al verbreed van “safety” naar “safety, innovation and inclusivity”. In Parijs, begin 2025, was het woord “safety” volledig uit de titel geschrapt: de top heette nu de AI Action Summit. De Franse president Emmanuel Macron zette de nieuwe toon met een oneliner: We don't need to 'drill, baby, drill'. Here, it's just 'plug, baby, plug!' Frankrijk had kernenergie voor de datacentra, en dat was nu wat telde.
Commissievoorzitter Ursula Von der Leyen, in 2023 nog mee architecte van de strenge AI Act, verklaarde dat het voortaan “AI first” was en lanceerde een investeringsprogramma van 200 miljard euro. De AI Act was nauwelijks een jaar van kracht, en de Commissie werkte al aan een “vereenvoudiging” ervan.
Van actie naar impact
In New Delhi, februari 2026, was zelfs “action” niet ambitieus genoeg meer. De top heet nu de AI Impact Summit, en draaide bijna volledig rond deals: 250 miljard dollar aan investeringstoezeggingen van onder andere Adani, OpenAI, Google, Anthropic and Nvidia. Dit was geen veiligheidstop meer. Dit was Davos voor de techsector.
De AI Impact Summit was Davos voor de techsector
Twee weken voor de top verscheen nochtans het tweede International AI Safety Report, geleid door Turing Award-winnaar Yoshua Bengio en
geschreven door meer dan honderd onafhankelijke experts uit dertig landen. Het rapport was expliciet bedoeld om de discussies in New Delhi te voeden. De conclusies waren alarmerend: AI-systemen waren in 2025 sprongsgewijs verbeterd in wiskundig redeneren, programmeren en autonoom handelen, maar de kloof tussen die capaciteiten en de veiligheidswaarborgen bleef groeien.
Het rapport pleitte voor gelaagde veiligheidsmaatregelen, voortdurende monitoring en verplichte incidentrapportage. In New Delhi was er nauwelijks een podium voor deze bevindingen. Het rapport dat de wetenschappelijke basis moest leggen voor de top, werd overschaduwd door de investeringsaankondigingen die de top domineerden.
De ironie was dat het meest uitgesproken veiligheidsgeluid op de top niet van een overheid kwam, maar van Dario Amodei zelf. In zijn keynote waarschuwde hij voor autonome AI-systemen, misbruik door overheden en economische ontwrichting, dezelfde risico's die het Safety Report documenteerde.
Economische dominantie
De verschuiving is het duidelijkst zichtbaar in het standpunt van de Verenigde Staten, die in Bletchley nog mede-architect waren van het veiligheidsgesprek. Op zijn eerste werkdag in januari 2025 herriep president Donald Trump het AI-beleid van zijn voorganger, dat veiligheidstoetsen en transparantie-eisen voor de krachtigste modellen had opgelegd. Drie dagen later ondertekende hij een nieuw decreet dat AI-beleid herdefinieerde als een kwestie van economische dominantie en deregulering. Eind 2025 volgde een tweede decreet dat de federale overheid opdracht gaf AI-wetgeving van individuele staten juridisch aan te vechten.
De VS beschouwt regulering van AI nu als een obstakel in een wedloop die het moet winnen
Op de top zelf maakte de Amerikaanse delegatieleider Michael Kratsios de positie glashelder: “We totally reject global governance of AI”. Het land dat drie jaar eerder mee aan tafel zat om over existentiële risico's te praten, beschouwt regulering nu als een obstakel in een wedloop die het moet winnen.
De evolutie van Safety naar Action naar Impact is niet zomaar naamgeving. In 2023 was de centrale vraag: hoe beschermen we de samenleving? In 2026: hoe zorgen we dat de investeringen in ons land terechtkomen? De AI-modellen zijn intussen krachtiger dan ooit, de zorgen eerder toe- dan afgenomen. Maar ze zijn verdrongen door economische concurrentie. De angst om achterop te raken heeft de angst voor de risico's volledig overschaduwd.
