Vorig jaar zette Apache het Fellowship Georges Timmerman op de rails om beginnende onderzoeksjournalisten op te leiden. Om dat mogelijk te maken hield Apache niet alleen een – succesvolle – crowdfunding bij zijn lezers, maar klopten we ook aan bij de Nationale Loterij. Die ontvangt jaarlijks enkele duizenden gelijkaardige aanvragen. Het subsidiecomité binnen de Nationale Loterij beoordeelt die. Ongeveer de helft daarvan wordt goedgekeurd. Dat was ook het geval met de aanvraag van Apache.
De handtekening van de voogdijminister onder een goedgekeurde subsidie, zo liet de Nationale Loterij een jaar terug weten, is louter een formaliteit. Het subsidiebedrag – 40.000 euro in het geval van Apache – wordt wel pas uitgekeerd na afloop van het project wanneer alle facturen ter staving zijn ingediend. Maar zover kwam het niet. Want hoogst uitzonderlijk weigerde de minister dit keer zijn handtekening te zetten.
Om het verlies te recupereren zien we ons genoodzaakt opnieuw de hulp in te roepen van onze lezers, op wie we in het verleden steeds konden rekenen.
Wil jij helpen? Stort dan een vrije bijdrage aan onze crowdfundingactie via deze pagina.
Ongeziene weigering
Op 30 januari – vijf maanden na de start van het Fellowship waarvoor we op de subsidie dachten te kunnen rekenen – bracht de Nationale Loterij Apache officieel op de hoogte dat “de bevoegde minister uiteindelijk heeft beslist het advies van het comité niet te volgen en het ministerieel besluit niet te ondertekenen”. Daarbij werd ook de motivatie van de minister vermeld: “die is dat de aanvraag in essentie neerkomt op de overname van een loonkost bij een concrete actor in de journalistiek, wat reeds door het Fonds Pascal Decroos wordt ondersteund”.
Slechts twee van de 6.647 dossiers botsten op een ministerieel njet
Gevraagd naar meer uitleg zegt Jambons woordvoerder dat “er geen bevredigend antwoord kwam op de vraag waarom een overname van een loonkost goedgekeurd zou moeten worden. Bijgevolg werd het voorstel van beslissing niet gevolgd. Loterijsubsidies zijn immers hoofdzakelijk bestemd voor projecten en mogen in regel niet gebruikt worden om de structurele, terugkerende of vaste kosten (zoals vaste loon- of personeelskosten) van een organisatie te dekken.”
Die motivatie raakt kant noch wal. Vooreerst werd nooit een vraag aan Apache gesteld. Bovendien voorzag het project niet in “de overname van een loonkost” of in de betaling van “structurele, terugkerende of vaste kosten”. Het ging om een betaalde stage en opleiding voor externe personen. Het Fonds Pascal Decroos ondersteunt ook helemaal geen mediabedrijven zelf, maar geeft werkbeurzen aan individuele journalisten.
Trumpiaanse reactie
Gebruikmakend van de Wet op de openbaarheid van bestuur vroeg Apache bij de Nationale Loterij na hoeveel beursaanvragen er jaarlijks zijn, hoeveel daarvan er door het subsidiecomité worden goedgekeurd en onder hoeveel daarvan de minister weigert zijn handtekening te zetten.
De voorbije vier jaar keurde het subsidiecomité van de Nationale Loterij in totaal 6.649 dossiers goed. Onder 6.647 dossiers zette Jan Jambon, of zijn voorganger op het departement, Vincent Van Peteghem (CD&V), zijn handtekening. Slechts twee van die duizenden dossiers botsten op een ministerieel njet. Een daarvan is de subsidie voor de opleiding van beginnende onderzoeksjournalisten. Welk ander dossier werd geweigerd, is onduidelijk.
De Trumpiaanse wijze waarop Jambon tussenkomt in een dossier met de bedoeling kritische journalistiek aan banden te leggen, is ongezien
De cijfers tonen dat de ministeriële handtekening, zoals de Nationale Loterij eerder aangaf, wel degelijk een formaliteit is en dat het louter om een politieke afrekening gaat door een minister die onafhankelijk journalistiek onderzoek wil dwarsbomen dat te dicht in zijn buurt of in de buurt van partijgenoten komt.
Vlaams Parlementslid en cultuurspecialist Stephanie D'Hose (Anders) vertelt aan Knack dat de weigering van Jambon geen toeval is. ”Als het van de N-VA afhangt, dan wordt er geen rekening gehouden met het advies van onafhankelijke beoordelingscommissies. Jambons houding is helaas tekenend voor de manier waarop de N-VA omgaat met organisaties die kritisch zijn voor haar beleid.“ Ook Stefaan Van Hecke (Groen), die in de Kamer de Nationale Loterij volgt, reageerde in Knack op het nieuws. “Misschien denkt de N-VA dat haar achterban hier niet van wakker ligt, maar wanneer de basisprincipes van de democratie, zoals de vrijheid van pers en van meningsuiting, in het gedrang komen, moet iedereen zich zorgen maken.”
Zoveelste aanval op Apache
De trumpiaanse wijze waarop Jambon politiek tussenkomt in een dossier met de bedoeling kritische journalistiek aan banden te leggen, is ongezien. Het is bovendien niet de eerste keer dat N-VA tracht Apache te muilkorven. Dat gebeurde eerder door toenmalig Vlaams minister Liesbeth Homans (N-VA). Via haar kabinetschef torpedeerde ze in 2017 een geplande investering van sociaal investeringsfonds Trividend in Apache.
Enkele jaren later werd, na een directe tussenkomst van Bart De Wever (N-VA) tijdens de regeringsonderhandelingen, het Vlaams Journalistiek Fonds ten grave gedragen zodat Apache geen dossier zou kunnen indienen.
Net als vandaag bracht Apache in die periode onthullingen over de louche vastgoedconnecties van N-VA in Antwerpen. Dat onderzoek werd beantwoord met een reeks rechtszaken – onder meer door de voormalige kabinetschef van Bart De Wever – en achtervolgingen van journalisten door privédetectives.
De reactie van N-VA om af te rekenen met kritische organisaties duikt ook op in andere dossiers. Ook al is het deze keer wel erg flagrant – het gaat om veel meer dan enkel een afrekening met Apache – de houding vormt een bedreiging voor de democratie.
Het lijkt wel: hoe extremer rechts, hoe banger van kritiek. Wéreldwijd, van dat kleine Noord-Korea tot die grote machtige Verenigde Staten.
En het doet inderdaad een boekje open over hun afkeer en schrík van democratie!
Maar het is volgens mij inmiddels ondergeschikt aan de arrogantie waarin die politici zich menen te kunnen wentelen: eens aan de macht (daar gekomen door hun blijvend aanklagen van dezelfde fouten die zij nu zélf maken!) zijn ze zo blind geworden voor de noden en verwachtingen van de kiezers die zij moeten dienen, dat ze zich onaantastbaar wanen, tot zelfs besluiten van hun eigen adviesorganen of heelder regéringen negeren en dan van die zelfgenoegzame uitspraken gaan doen die vervolgens tot een storm van protest in alle rangen leiden, waarna ze de schuld van hun bij dat volk gecreëerde onrust bij de pers leggen, die hun woorden nl. "verdraait" en "uit de context haalt"! Zie oa deze week nog maar Jambons uitspraken over vrouwen/pensioenen of De Wevers (dat "tactisch-strategisch-visionaire" opgeschoten Wunderkind) Rusland/Oekraïne-debacle... En daar gaat je geloofwaardigheid!
Het wordt zo wel erg voorspelbaar allemaal.
Extreemrechts/fascisme en kapitalisme zijn twee zijden van dezelfde munt.
Zie het als een ereteken , en voor mij steeds dezelfde opmerking ; waar zit Vooruit, meehelpen de kritische journalistiek te muilkorven. Bravo.
Voor uw redactie ; doe zo verder.
Orban - Trump-, Poetin toestanden.
Goe bezig, het doet pijn waar het hoort.