Welke kanttekeningen vergeten de kranten te maken? Wat zeggen politici er niét bij wanneer ze verklaringen afleggen in de pers of voorstellen lanceren via sociale media? In deze doorlopende blog pikt de redactie het dagelijks op.
“Google is voor ons de totale horror”
“Google is voor ons de totale horror.” DPG-baas Christian Van Thillo en Mediahuis-baas Gert Ysebaert kondigen vorige week het einde van de journalistiek aan. De AI van big tech ondermijnt in een verschroeiend tempo hun businessmodel. AI stoort zich niet aan auteursrechten en Google zet mediabedrijven achterin de wachtrij.
Hoe correct de vaststelling ook is, de vraag is met welke geloofwaardigheid de mediabedrijven zichzelf nog op het podium kunnen tillen als behoeders van onafhankelijke kwaliteitsjournalistiek. Laat staan als correcte beheerders van de auteursrechten van hun medewerkers. Zeker niet wanneer ze jaarlijks tientallen miljoenen krijgen van Google (en daar niet over willen communiceren) en hun analyse vooral een manier blijkt om extra subsidies te bedingen.
Nederlandse Defensie kiest voor een van Trumps favoriete techbro’s
Het Nederlandse ministerie van Defensie heeft verschillende geheime contracten gesloten met de controversiële Amerikaanse wapenfabrikant Anduril Industries, onthult Follow The Money. Het bedrijf van techbro Palmer Luckey ontwikkelt onder meer autonome wapens en militaire AI.
In België werkt Anduril samen met droneleverancier Cobbs Belux. In een consortium met Nokia België zouden ze volgens De Tijd meedingen naar het Belgische contract voor droneafweer ter waarde van ruim 1 miljard euro.
Palmer Luckey en Anduril zijn nauw verbonden met de invloedrijke investeerder Peter Thiel, oprichter van het al even controversiële Palantir. Net als Thiel schuwt zelfverklaarde “radicale zionist” Luckey de extreme en gewelddadige uitspraken niet. “Je hebt mensen zoals ik nodig, die op die manier ziek zijn en er niet van wakker liggen om gewelddadige technologie te maken om onze vrijheid te vrijwaren”, vertelde Luckey eind 2024.
Apache schetste in mei zijn gedachtegoed en hoe zijn bedrijf “complexe kill chains” wil versnellen. Anduril is een belangrijk voorbeeld van de pijlsnel groeiende invloed van big tech op de Amerikaanse overheid en defensie. Ook de Nederlandse Defensie maakt zich via de contracten met Anduril afhankelijk van Amerikaanse technologie.
Jambon ontkent dat hij subsidie regelde bij Nationale Loterij
Le Soir pakte deze week uit met een gelekte audio-opname waarin Jannie Haek, de baas van de Nationale Loterij, uitlegt dat hij begin 2025 een subsidie regelde voor een onbekende organisatie, op vraag van zijn (op dat moment) nieuwe voogdijminister Jan Jambon (N-VA). Zowel de Nationale Loterij als het kabinet van Jambon ontkennen dat er sprake zou zijn van een geheime deal.
Eerder dit jaar bleek dat Jambon weigerde zijn handtekening te zetten onder een door de Nationale Loterij goedgekeurde subsidie voor een opleidingsproject van Apache voor jonge onderzoeksjournalisten.
Vermindering externe consultants na geflopte I-Police is déjà vu
In de Kamercommissie Binnenlandse Zaken voelden parlementairen uit meerderheid en oppositie minister van Binnenlandse Zaken Bernard Quintin (MR) aan de tand over het mislukte IT-project I-Police. In een vernietigende audit beschreef het Rekenhof eind oktober hoe de bijna 140 miljoen kostende modernisering van de informatiesystemen van de geïntegreerde politie flopte.
“Het i-Police-dossier heeft niet alleen tekortkomingen in het IT-beheer blootgelegd, maar ook in de voorbereiding en opvolging van overheidsopdrachten”, erkende minister Quintin. Hij kondigde een versterking aan van aankoopdiensten bij verschillende departementen. Quintin wil in 2027 ook 10% minder externe IT-consultants zodat de overheid minder afhankelijk wordt van externe IT-expertise. Voor het project I-Police werden 453 externe consultants ingehuurd.
In 2024 en 2025 kwamen gelijkaardige problemen aan het licht bij de (deels mislukte) digitalisering van Justitie. Het Rekenhof zag toen problemen bij de aansturing en onder meer “onvoldoende controle op de risico’s die gepaard gaan met het inschakelen van consultants”. Na een reconstructie van het debacle halfweg 2024 reageerde de FOD Justitie diplomatisch dat “een beter evenwicht tussen in- en outsourcing cruciaal is”. In het verkiezingsmemorandum wees de FOD Justitie trouwens ook op het belang om te investeren in de centrale administratie.
Ook in Europa buit big tech arbeiders uit voor bouw van datacenters
Arbeiders die de datacenters van big tech bouwen in België, Nederland, Zweden en Noorwegen hebben te maken met erbarmelijke leefomstandigheden, uitbuiting, achterstallige lonen en in veel gevallen blijvend letsel. Onder meer bij de bouw van het Google-datacenter in Henegouwen. Dat blijkt uit onderzoek van Follow the Money, Investigate Europe en zeven mediapartners.
Amerikaanse bigtechbedrijven als Google en Microsoft creëeren een kluwen aan (onder)aannemers, inclusief ‘Amerikaanse’ werkpraktijken die vaak in strijd zijn met het arbeidsrecht in het land waar de datacenters worden gebouwd. De creatie van werkgelegenheid werpt big tech ironisch genoeg net op als argument om datacenters te bouwen. Eerder beschreven Apache en Médor de twijfels over wie werkelijk profiteert van de komst van big tech in Henegouwen.
Big tech valt met succes Europese gegevensbescherming aan
De lobbymachine van Amerikaanse bigtechbedrijven draait op volle toeren, blijkt uit onderzoek van ngo Corporate Europe Observatory. Het doel: de strenge Europese gegevensbescherming uithollen. Techbedrijven willen namelijk persoonlijke data gebruiken “in de context van AI”, zonder dat ze daar nog toestemming voor moeten krijgen van gebruikers. Het eerdere voorstel van de Europese Commissie om de digitale regelgeving te ‘stroomlijnen’ was al een eerste stap in de richting die vooral Amerikaanse techbedrijven aangeven. Een nieuw voorstel dat de lidstaten vorige week goedkeurden gaat nog verder, waarschuwt ngo noyb. Op het altaar van de AI-race blijkt vooral de Duitse regering-Merz de grondrechten te willen offeren. Het is nu aan het Europees Parlement om de aanval al dan niet af te slaan.
Voorzitter Club Brugge haalt uit naar “inactieven”
In De Afspraak hield Bart Verhaeghe, ondernemer en voorzitter van Club Brugge, een verkapt pleidooi voor de herinvoering van het cijnskiesrecht. Volgens Verhaeghe is het onhoudbaar dat “de actieven” de maatschappij doen draaien terwijl “de inactieven” potverteren en toch gewoon allemaal mogen stemmen. Over afgekochte rechtszaken voor fraude en witwas in het voetbal (‘operatie propere handen’) of de bijzondere overname van de aandelen door de nv Club Brugge van de achterliggende (supporters)vzw werd niet gesproken.
De selectieve vraag tot opheldering van Michael Freilich
N-VA-Kamerlid Michaël Freilich vraagt (terecht) opheldering over i-Police, het geflopte digitaliseringsproject van de politie. Een rapport van het Rekenhof toont dat het afgevoerde project de belastingbetaler 139,4 miljoen euro heeft gekost.
In dossiers waarin Freilich zelf betrokken partij is, hecht hij minder waarde aan transparantie. Apache vroeg Freilich eerder (zonder resultaat) opheldering over zijn samenwerking met Johan Morreel. In ruil voor de verkiezingscampagne die vastgoedlobbyist Morreel voor hem opzette, bracht Freilich nieuwe leden aan bij Morreels Vlaamse Vastgoedfederatie. Die immovrienden blijken heel diepe wortels te hebben in de wereld van de Israëlische militaire en inlichtingendiensten.
Raad van State moet zich buigen over hervorming autokeuring
Een van de initiatiefnemers achter een verzoekschrift om gehoord te worden in het Vlaams Parlement over de versoepeling van de autokeuring stapt naar de Raad van State. Woensdag behandelt het Vlaams Parlement de conclusies van de commissie Mobiliteit over de hoorzitting.
De Inspectie van Financiën hekelde eerder dat de versoepeling niet wetenschappelijk onderbouwd is en merkte op dat het onduidelijk is wat de gevolgen zijn op vlak van verkeersveiligheid. In een schriftelijke vraag bevestigde minister van Mobiliteit Annick De Ridder (N-VA) recent dat er geen afzonderlijke onafhankelijke impactanalyse is gevraagd.
Bart Rassaerts, initiatiefnemer achter het verzoekschrift, is actief in de sector van de autokeuring en meent dat er onvoldoende onderzocht is wat minder frequente keuringen betekenen voor veiligheid en emissiecontrole. Hij betwist ook de motivering en de verwerking van kritische adviezen.
Kerncentrales gedwongen onteigenen: een explosief proefballonetje
De federale regering heeft het gehad met Engie Electrabel. De onderhandelingen over de nationalisering van de Belgische kerncentrales moeten op 4 november afgerond zijn, maar ze zitten muurvast. Volgens De Tijd dreigt de regering er nu mee om Engie gedwongen te onteigenen. De wetteksten daarvoor zouden klaarliggen.
Veel vragen blijven onbeantwoord. Wie gaat de ontmanteling van de centrales betalen? Neemt België de reserves voor de berging van het afval over? Wil de regering dat geld (25 miljard euro) gebruiken om de begroting te redden?
Het nationaliseren van de kerncentrales is economisch gezien een heel slecht idee. Dat blijkt uit de explosieve nota van Carl Malbrain, ex-directeur van het Studiecentrum voor Kernenergie en ex-kabinetsmedewerker van de vorige minister van Energie, Tinne Van der Straeten (Groen). Apache publiceerde de nota vorige maand. Ook nucleair expert prof. em. Gilbert Eggermont maakte onlangs brandhout van de regeringsplannen. “Het risico is groot dat men het geld voor de berging voor andere doeleinden gaat gebruiken”, zei hij op Radio Centraal.
Enerzijds verzet premier Bart De Wever (N-VA) zich tegen het confisqueren van de Russische tegoeden bij Euroclear omdat dat het vertrouwen in het systeem zou schaden, anderzijds ziet hij geen graten in een radicale gedwongen onteigening van Engie. Dat precedent zou potentiële investeerders in België ongetwijfeld afschrikken en aanleiding geven tot een langdurig juridisch geschil.
Waarnemers gaan er dan ook van uit dat De Wever met dit dreigement Engie wil overbluffen.
“Bejaarden te koop”: de harde cijfers
Bijna een op de drie private uitbaters van zorgcentra kan onvoldoende aantonen hoe de zorgsubsidies worden ingezet. Het overheidsgeld is bedoeld om zorg te ondersteunen, maar de eerste volledige doorlichting door de financiële inspectie ooit leert dat in 95 van de onderzochte private centra de juiste facturen of boekhouding ontbreken of onvoldoende duidelijk zijn.
Apache legde in 2020 – nadat corona een ravage aanrichtte in woonzorgcentra – de vinger op de pijnlijke wonde met het dossier Bejaarden te koop. Daarin werd aan de hand van gelekte boekhoudingen aangetoond hoe geld werd weggesluisd, onder meer via vastgoedconstructies en managementvennootschappen. De grootschalige financiële doorlichting die daarop volgde, brengt nu aan het licht hoe groot het probleem is.
Whatsappberichten met staatsveiligheid brengen Didier Reynders verder in diskrediet
De documenten zijn afkomstig van de dienst Ecofin, die zich binnen de gerechtelijke politie bezighoudt met economische criminaliteit en de witwaspraktijken van Reynders en diens rechterhand Jean-Claude Fontinoy onderzoekt. Ze bevatten ook berichten waarin Didier Reynders en baron Ernest de Laminne de Bex elkaar tutoyeren. Vorig jaar bracht Apache, samen met Humo uit hoe die “favoriete baron van Didier Reynders” spioneert voor de Russen.
In de correspondentie tussen de Laminne de Bex en Reynders is ook sprake van de Brusselse antiquair Olivier Theunissen. Net als de Laminne de Bex zelf en Didier Reynders zou die volgens de baron mee “slachtoffer” zijn van ongebreidelde verdachtmakingen door Nicolas Ullens. Theunissen werd eerder dit jaar in verdenking gesteld. Kunst en antiek zouden een hoofdrol spelen in de mogelijke witwaspraktijken rond Reynders. Ook daar leiden er sporen naar Rusland, onder meer via de Ukkelse stichtingen van de Russische oligarch Oleg Deripaska die Apache eerder aan het licht bracht. Reynders was er kind aan huis.
UGent-professor Poels verspreidt extreemrechtse complottheorie op sociale media
UGent-professor economie Geert Poels kwam in opspraak na een racistische post op socialemediaplatform LinkedIn waarin hij de rellen van 17/10/2026 in Frankrijk en Brussel “een teken van ‘omvolking’” noemt. Volgens die extreemrechtse complottheorie wordt de witte bevolking in westerse landen planmatig vervangen door mensen met een andere huidskleur. Poels stelde in zijn inmiddels verwijderde post dat “de anti-christelijke meute” maar één doel heeft: “de vernietiging van de christelijke beschaving”.
HLN vermeldt in zijn bericht niet dat Poels lid is van de Commissie voor Wetenschappelijke Integriteit (CWI) waarvan erevicerector Freddy Mortier voorzitter is. Poels en Mortier verdedigden allebei UGent-collega en ‘rassenwetenschapper’ Nathan Cofnas, tegen wie een tuchtrechtelijk onderzoek loopt. Cofnas stelde onder meer dat in een ware meritocratie “zwarte mensen zouden verdwijnen van nagenoeg alle hooggeplaatste posities, met uitzondering van sport en entertainment”.
Verdere stappen tegen vervuilend bedrijf Shamrock in Tongeren
Vzw Climaxi gaat in beroep tegen het letterlijk grotendeels “zwart gemaakt” bodemonderzoek in de omgeving van het vervuilende teflon-bedrijf Shamrock in Tongeren. Het geanonimiseerde bodemonderzoek maakt het volgens de milieuorganisatie onmogelijk om de gevaren voor omwonenden en natuur in te schatten. Apache bracht de problemen rond het teflon-recyclerend bedrijf vorig jaar aan het licht.
Niet elk AI-foutje valt weg te lachen
Het kabinet van Vlaams minister Zuhal Demir (N-VA) geeft toe dat er door toedoen van een AI-tool een “foutje” in documenten over het Vlaamse arbeidsmarktbeleid zijn beland. Enkele vergeten kladzinnetjes, zoals “sorry, ik kan het document momenteel niet uitlezen”, noemt haar kabinet “een kleine administratieve vergissing” die aan de inhoud niks verandert. Het voorval lijkt vooral te worden weggelachen.
Hoewel het gebruik van Microsoft Copilot eigenlijk nog in een testfase zit, gebruiken kabinetten en administraties de AI-tool al een hele tijd zeer gretig. Apache bracht voor de zomer nochtans aan het licht dat het gebruik van Copilot een vergroot risico op datalekken inhoudt en dat de introductie van de tool gebaseerd werd op wankele studies. Dat Copilot de Europese privacywetten schendt, werd opgemerkt, maar wordt uiteindelijk vooral genegeerd.
Wil Francken een militaire rijkswacht om te besparen … op het leger?
Defensieminister Theo Francken (N-VA) stelt voor om de rijkswacht opnieuw op te richten na de rellen bij studentenprotesten in Parijs en Brussel. Hij verwijst daarbij naar een verband tussen ‘massa-immigratie’ en een ‘geweldcultuur’.
De heroprichting is omstreden. De vroegere rijkswacht was een onderdeel van het leger en werd bekritiseerd als een ‘staat in de staat’, onder meer door de zaak-Dutroux en de mogelijke betrokkenheid van ex-rijkswachters bij de Bende van Nijvel. Het korps werd gedemilitariseerd en geïntegreerd in de federale politie.
Apache schreef eerder dat de militarisering van de rijkswacht de Belgische defensie-uitgaven met 250 miljoen euro zou verhogen. Op papier. Die uitgaven die nu op het budget van Binnenlandse Zaken staan, zouden dan meetellen voor de Navo-norm. De geplande budgetverhoging voor Defensie zou voor hetzelfde bedrag kunnen worden verlaagd.
Wil Francken met zijn voorstel de veiligheid verbeteren, of probeert hij vooral een besparing op zijn departement te legitimeren? Die vraag blijft open en verdient verder onderzoek.
Gaat België Russische kernbrandstof kopen in Rusland of China?
Koning Filip en koningin Mathilde brachten van 11 tot 14 oktober een staatsbezoek aan Kazachstan. Of er gesproken werd over de levering van uranium aan België is niet bekend. Er was wel een bezoek aan het Instituut voor Nucleaire Fysica in Almaty. Daar werd officieel alleen gesproken over samenwerking op het vlak van ‘nucleaire geneeskunde’.
Het staatsbedrijf Kazatomprom ontgint het uranium in Kazachstan. Het bedrijf werkt samen met het bedrijf Rosatom dat het uraniumerts opwerkt tot Yellowcake, de splijtstof die onze centrales doet draaien. Kazatomprom werkt ook samen met het Chinese staatsbedrijf SNURDC. Als Kazachtstan de splijtstof voor onze kerncentrales zou leveren, dan zou België afhankelijk worden van ofwel de Russen ofwel de Chinezen. Kazachstan is geen modeldemocratie. Geen probleem voor minister van Buitenlandse Zaken Maxime Prévot (Les Engagés): “Europa moet principieel, maar ook pragmatisch zijn. Alleen maar werken met landen waar de democratie perfect werkt, dat gaat vandaag niet meer”, zei hij.
