Het is 6 november 2024, de dag na de zestigste Amerikaanse presidentsverkiezingen waarin Donald Trump een klinkende overwinning behaalde. In hotel Martin's Brussels EU in het hartje van de Europese wijk verzamelen gegadigden voor een talk, georganiseerd door het Matthias Corvinus Centre (MCC), een extreemrechtse denktank die banden onderhoudt met de Hongaarse premier Viktor Orbán.
Frank Furedi weet in zijn inleiding met zijn geluk geen blijf. De MCC-voorzitter noemde de verkiezing van Trump een van de prachtigste dagen van zijn leven. Onder de ‘experten’ is ook Craig Willy, die wordt aangekondigd als politiek auteur en consultant. Een les die Europa volgens Willy moet trekken, is dat het hoog tijd is om af te stappen van het cordon sanitaire rond extreemrechtse partijen.
Diezelfde Willy, die een week eerder nog te gast was bij het eveneens met Orbán gelieerde extreemrechtse nieuwsmedium Brussels Signal, is inmiddels ingeschreven aan Universiteit Gent als doctoraatsonderzoeker. Zijn onderzoek sluit aan bij De Vries' project Het geboorteprobleem van het liberalisme. Dat wordt ondersteund met middelen uit het Bijzonder Onderzoeksfonds, waarmee de universiteit haar eigen onderzoeksbeleid kan uittekenen.
De Frans-Amerikaanse Willy, die werkt voor het Brusselse lobbykantoor Acumen, profileerde zich doorheen de jaren als specialist in gezondheidszorg en biotechnologie. Daar sluit zijn Genetic Choice Project bij aan, een blog waarin hij bijdragen publiceert over voortplantingsgenetica en bevolkingstrends.
Schijn van wetenschappelijkheid
In 2024 pakte Willy uit met een publicatie in het tijdschrift Aporia, waarin hij zich lovend uitspreekt over het Israëlische 'technonatalisme' dat reprogenetische technologieën (zoals in-vitrofertilisatie en genetische screening) inzet. Investeren in dergelijke technieken is volgens Willy raadzaam. Israël laat volgens Willy zien dat op die manier het geboortecijfer van de 'eigen' Israëlische bevolking aanzienlijk stijgt en zijn genetische gezondheid beter wordt.
Willy omschreef op zijn blog Aporia als de belangrijkste sociobiologische publicatie wereldwijd. Daarover bestaat in de academische wereld allesbehalve een consensus. Aporia heeft een slechte naam omdat het tijdschrift een schijn van wetenschappelijkheid verleent aan controversiële ideeën.
Aporia publiceert stukken met provocerende titels als Wat betekent witte identiteit? en Amerika moet rassenrealisme nastreven. Race realism of rassenrealisme doet dienst als nieuwe term voor wetenschappelijk racisme. Dat is in de feiten een pseudowetenschappelijke overtuiging die racisme, rassendiscriminatie, raciale inferioriteit en raciale superioriteit op zogenaamd empirische gronden ondersteunt en rechtvaardigt.
Aporia blijkt bovendien een publicatiekanaal van de extreemrechtse Human Diversity Foundation, waarvan leden in podcasts, video's en artikels propageerden dat bepaalde etnische groepen genetisch superieur zijn aan andere. Oprichter van Aporia is de voormalige godsdienstleraar Matthew Frost, die publiceert onder het pseudoniem Matthew Archer, en tot voor kort hoofdredacteur was van het tijdschrift.
UGent zet deur open
Frost onderhoudt nauwe banden met de extreemrechtse influencer en activist Erik Ahrens, die met een offensief op TikTok de socialemediastrategie van de Duitse partij AfD (Alternative für Deutschland) mee hielp ontwikkelen. Hij nam de verdediging op van de Waffen-SS en verklaarde dat hij een thuisland wil creëren voor “blanke, christelijke mensen”, die volgens hem bedreigd worden door immigratie.
Promotor van het doctoraatsonderzoek van Craig Willy is de Nederlandse filosoof Bouke de Vries, die aan het hoofd staat van de onderzoeksgroep Ghent Research in Ethics, Law and Politics (GRELP), een interdisciplinair centrum voor de studie van morele, juridische en politieke filosofie aan UGent. Vorig jaar veroorzaakte een artikel van De Vries deining.
De internationaal gerenommeerde antropoloog Rebecca Sear postte op het socialemediakanaal Bluesky dat de door De Vries geciteerde auteurs een Who Is Who zijn van wetenschappelijke racisten en eugenetici. “Toch blijkt auteur Bouke de Vries een ERC starting grant te hebben gekregen”, schrijft Sear, die directeur is van het Centre for Culture and Evolution aan de Brunel University in Londen.
UGent fungeert als gastinstelling voor het project van De Vries waarnaar Sear verwijst. Dankzij de door Sear vermelde prestigieuze ERC starting grant (met financiering door de Europese Commissie van ruim 1.025.000 euro) voor zijn project De ethiek van eenzaamheid kon De Vries in april 2023 aan de vakgroep Wijsbegeerte en Moraalwetenschap van de Gentse universiteit aan de slag.
Eugenetica niet langer in de marge
De Vries, die tijdens zijn academische carrière al aan verschillende Europese universiteiten studeerde en werkte, beschikt inmiddels over een publicatielijst die alle kanten uitgaat. De ‘prikkelende’ onderzoeksvraag van het project Het geboorteprobleem luidt: “Zijn er moreel aanvaardbare/noodzakelijke manieren om ervoor te zorgen dat er voldoende liberaalgezinde mensen overblijven om liberale instellingen in stand te houden, ervan uitgaande dat je geen liberale staat in stand kunt houden die tot aan het plafond gevuld is met antiliberale mensen”.
“Eugenetica opereert niet langer in de marge”, concludeert Sear in haar Bluesky-post waarin ze het bedenkelijke artikel van De Vries aan de kaak stelt.
In zijn artikel poneert De Vries op gezag van eugenetici dat voorstanders van het zogeheten langetermijnisme (longtermism) bewijzen naast zich neerlegden dat de bevolking van postindustriële landen minder intelligent wordt. Longtermism is een denkrichting binnen de ethiek en de filosofie die het belang benadrukt van de gevolgen op lange termijn – zelfs over generaties heen – van beslissingen die je nu neemt.
De Who is Who, waar Sear naar verwijst, blijkt een waslijst van namen die allemaal in de hoek van de eugenetische racistische pseudowetenschap te klasseren zijn. De Vries lijkt allerminst beducht om uiterst dubieuze voorstanders van rassentheorieën en eugenetica te citeren.
In zijn artikel verwijst De Vries naar Michael Woodley of Menie, die als onafhankelijk onderzoeker verbonden was aan het Centrum Leo Apostel (CLEA) van de Vrije Universiteit Brussel. In zijn manifest verwees Payton Gendron onder meer naar Woodley om zijn racistische moord op tien slachtoffers met een donkere huidskleur in de Amerikaanse stad Buffalo (in de staat New York) te rechtvaardigen. Toen de Brusselse universiteit daarover in verlegenheid werd gebracht, werd Woodley ontslagen.
Racistische omvolkingstheorie
Woodley onderzoekt dysgenetica die volgens hem aantoont dat “sociaal ongewenste, minder geschikte personen uit lagere klassen zich sneller voortplanten”. Op basis van statistische gegevens meent Woodley een dalende fertiliteitsgraad vast te stellen bij klassen met een hoger IQ. Door het verhogen van het aantal slimme mensen kan dit proces een halt worden toegeroepen.
Hij publiceerde een reeks artikels die de racistische omvolkingstheorie ondersteunen, waarbij hij stelt dat immigratie een daling in het IQ van de bevolking veroorzaakt. Woodley nam ook een video op met witte supremacist, blogger en podcaster Stefan Molyneux.
In de citaten duikt ook de Deense witte supremacist Emil Kirkegard op, die het tijdschrift Aporia in handen heeft. Andere geciteerden zijn de in 2023 overleden psycholoog Richard Lynn, die redactielid was van het het rassenwetenschappelijke Mankind Quarterly, alsook Gehrard Meisenberger die tot eind 2018 hoofdredacteur was van hetzelfde tijdschrift.
Een andere controversiële wetenschapper die De Vries citeert, is Nathan Cofnas die in een artikel van februari 2024 ‘rasrealisme’ omschreef als de enige manier waarop “conservatieven het wokisme kunnen verslaan”.
Hij ging zo ver te beweren dat als het toelatingsproces van Harvard “kandidaten alleen zou beoordelen op academische kwalificaties zwarten 0,7% van de Harvard-studenten zouden uitmaken”.
Hij beweert ook dat “in een meritocratie” het aantal zwarte professoren op Harvard “de 0% zou benaderen”. Het stuk was uiteindelijk de aanleiding voor Cambridge University om na een opstoot van verontwaardiging naar aanleiding van het artikel uiteindelijk de academische banden te verbreken met Cofnas.
Moreel problematisch
De verschillende voorstanders van eugenetica met expliciet racistische opvattingen houden er inmiddels bovendien illegale praktijken op na. Jonathan Anomaly, die De Vries citeert, richtte een bedrijf op dat beweert embryo's te kunnen screenen op IQ.
Edward Dutton, die optrad als gastspreker bij het Britse antisemitische Patriotic Alternative, en Emil Kirkegard doken beiden op in een recent schandaal in het Verenigd Koninkrijk omdat ze zichzelf toegang verschaften tot een DNA-databank.
Apache kreeg inzage in de cursus politieke filosofie, een vak in eerste bachelor dat De Vries doceert samen met Patrick Loobuyck (en dat ook verplicht is in het curriculum van de politieke wetenschappers). Daaruit blijkt dat het artikel Can Liberalism last van Anomaly en Filipe Nobre Faria tot het verplichte leermateriaal van vorig academiejaar (2023-2024) behoorde.
Moraalfilosoof en expert theoretische ethiek Seppe Segers (verbonden aan Bioethics Institute Ghent (BIG), net als het GRELP een onderzoeksgroep binnen de vakgroep Wijsbegeerte en Moraalwetenschap) volgt de internationale bio-ethische discussie over zogenaamde ‘liberale’ of ‘nieuwe’ eugenetica op de voet.
Dat Cofnas, Woodley, Kirkegard, Dutton en Anomaly een relatie veronderstellen én beweren vast te stellen tussen intelligentie (gemeten in IQ) en (eveneens veronderstelde) raciale kenmerken noemt hij wetenschappelijk ongefundeerd en moreel uiterst problematisch.
“Die ideeën hebben historische wortels in het sociaal-darwinisme van de Britse statisticus (en grondlegger van de eugenetica, nvdr.) Francis Galton (1822-1911). Dat genetisch determinisme is volledig achterhaald.”
Ontkrachte argumenten
“De zogenaamde bevindingen van Cofnas en co. zijn een onwetenschappelijke herhaling van allang ontkrachte argumenten voor (onder meer) raciaal gesegregeerd onderwijs. Die schijn van wetenschappelijkheid legitimeert eigenlijk racistische en vaak haatdragende opvattingen”, zegt Segers.
Hij legt uit dat eugenetica ooit diende als rechtvaardiging voor sterilisatiecampagnes van mensen van kleur en inheemse volkeren van Amerika, om slavernij te rechtvaardigen en (door de nazi's) om de genocide op Joden en Roma tijdens de Tweede Wereldoorlog te rechtvaardigen.
Segers stelt vast dat de Angelsaksische eugenetische stroming echter internationaal opnieuw aan kracht wint. “Onze vakgroep keurt die pseudowetenschappelijke trend af. Van een revival van die theorieën is aan de UGent geen sprake, wat niet betekent dat we ervan mogen wegkijken. Als kritische wetenschappers moeten we ons ertegen afzetten en de boodschap weerleggen.”
“Academici moeten het woord nemen in debatten over zaken die niet kloppen, zeker bij politiek-ideologische thema's die er mee kunnen voor zorgen dat bijvoorbeeld racistische opvattingen nog sterker gepopulariseerd worden en worden gelegitimeerd onder een schijn van wetenschappelijkheid.”
Strijd tegen woke
“Begin deze eeuw waren er filosofische initiatieven, zoals het werk van Nicholas Agar, om na te denken over een zogenaamde ‘liberale’ eugenetica zonder dwang. Dit zou dan verondersteld moreel onproblematisch zijn”, legt Segers uit.
“Sindsdien zie je dat er internationaal, en vooral in Angelsaksische invloedssferen, stemmen zijn die deze logica weer opnemen en soms expliciet de link leggen tussen zogenaamde raciale kenmerken en intelligentie, al dan niet onder de vlag van ‘liberale’ eugenetica. Deze ideeën vertrekken van een foutieve opvatting van genetica en gebrekkige conceptuele veronderstellingen. Zij normaliseren een problematisch onderscheid tussen ‘superieuren’ en ‘inferieuren’.”
Craig Willy, de man die onder De Vries zijn doctoraatsonderzoek aan de UGent mocht starten, werd bij MCC na Trumps verkiezingsoverwinning ook opgevoerd als een expert in het wokisme.
In een antwoord op een vraag van voormalig extreemrechts Europarlementslid Patricia Chagnon (van de ter ziele gegane ID-fractie) stelde Willy "pessimistisch" dat woke krachtig zal blijven, al meende hij wel dat het fenomeen kan ingedamd worden.
Volgens Segers is de trend van eugenetici om zich te profileren sterk anti-links, en framen zij dit in hun strijd tegen woke. "Ideologisch hanteren deze 'onderzoekers' een zelfbevestigende en zelfversterkende strategie. Als zij bekritiseerd worden, beweren zij dat de vrijheid van onderzoek en de vrijheid van meningsuiting op het spel staan. Ze roepen dan dat linkse instituten hen willen cancelen. In feite rekken ze steeds verder de ruimte uit van wat gezegd kan worden."
Blijvende confrontatie
Flood the zone with shit, zo luidt het beruchte citaat, waarmee Donald Trumps voormalige propaganda-adviseur Steve Bannon in 2018 zijn mediastrategie in een ranzige notendop uit de doeken deed.
De Amerikaanse professor filosofie Mark Alfano schrijft in zijn blog dat wetenschappers als Cofnas in de voetsporen van Bannon treden door ook het academische domein “met shit te overspoelen”. Als wetenschappers ernstig zouden reageren op de wetenschappelijke nonsens zou hen weinig tijd resten voor andere zaken.
Die Bannon-strategie plaatst consciëntieuze onderzoekers volgens Alfano in een dubbele spagaat. Door niet te reageren lijkt het alsof bedenkelijke theorieën niet kunnen worden weerlegd.
Door wel te reageren verspillen onderzoekers tijd die anders kan gaan naar serieus wetenschappelijk onderzoek. Valse standpunten krijgen daardoor extra aandacht en dat is volgens Alfano net een van de redenen waarom dergelijke pseudowetenschappers die tactiek hanteren.
Geneticus Adam Rutherford pleit er in in zijn lezenswaardige werk How to Argue With a Racist: What Our Genes Do (and Don't) Say About Human Difference voor om de confrontatie met de pseudowetenschappers te blijven aangaan.
“Ras en racisme hebben geen grondslag in de wetenschap. Het is onze plicht om het verdraaien van wetenschappelijk onderzoek aan te vechten, vooral als het gebruikt wordt om vooroordelen te rechtvaardigen. Als je een racist bent, vraag je om een gevecht.”
Apache stelde vorige week verschillende vragen aan Bouke de Vries en Craig Willy, maar beiden verkozen om niet te reageren.
(update)
Professor Bouke de Vries, die promotor is van het doctoraatsonderzoek van Craig Willy, wilde eerder niet ingaan op vragen van Apache. Na publicatie liet hij weten dat Willy als onafhankelijk doctoraatsonderzoeker niet op het liberalismeproject werkt.
(update 20/3/2025)
Nathan Cofnas en Jonathan Anomaly reageerden via hun advocaten. Cofnas betwist dat hij voorstander is van rassenscheiding in het onderwijs. Anomaly laat weten dat zijn bedrijf nooit betrokken was bij illegale praktijken en dat hij geen racist is.
(update 27/5/2025)
Nathan Cofnas contacteerde Apache met een recht van antwoord en de vraag om deze integraal te publiceren. Dat kan je hieronder lezen. In een van zijn punten kaart hij aan dat de Universiteit van Cambridge de banden niet met hem verbrak, zoals in het artikel werd gezegd. Het is inderdaad een Cambridge College (Emmanuel College) dat hem ontsloeg. Zij besloten op basis van een blogpost van Cofnas dat hij het beleid inzake beleid inzake diversiteit, gelijkheid en inclusie geschonden heeft. Hij zou wel nog steeds verbonden zijn aan de faculteit filosofie van de Universiteit van Cambridge, die zich in een statement uitsprak over de negatieve impact van de uitspraken van Cofnas op studenten.
Recht van antwoord - Nathan Cofnas
Een artikel dat op 12 maart werd gepubliceerd in Apache beweert dat de Universiteit van Cambridge “de banden met mij heeft verbroken” naar aanleiding van een essay dat ik in februari 2024 schreef over raciale verschillen. Dit is onwaar. Zoals gemakkelijk te verifiëren valt, ben ik nog steeds in dienst van de universiteit. Mijn naam staat vermeld op de website van de vakgroep Wijsbegeerte. Ik heb de redactie van Apache gevraagd een correctie te plaatsen, maar helaas hebben zij niet op mijn verzoek gereageerd.
In het artikel staat: “Hij ging zo ver te beweren dat als het toelatingsproces van Harvard ‘kandidaten alleen zou beoordelen op academische kwalificaties zwarte mensen 0,7% van de Harvard-studenten zouden uitmaken’”. Deze bewering komt niet van mij. Harvard werd aangeklaagd wegens rassendiscriminatie tegen Aziaten en schuldig bevonden door het Hooggerechtshof van de Verenigde Staten. Tijdens het proces maakte Harvard een interne studie openbaar waaruit bleek dat, als toelating enkel zou zijn gebaseerd op cijfers en testresultaten, zwarte individuen minder dan 0,7% van de studentenpopulatie zouden uitmaken.
Het artikel citeert “expert theoretische ethiek” Seppe Segers, die stelt dat de bewering van mij en anderen dat er een verband bestaat tussen “intelligentie (gemeten in IQ) en (eveneens veronderstelde) raciale kenmerken” “wetenschappelijk ongefundeerd en moreel uiterst problematisch” is. Wat betreft het ‘wetenschappelijk ongefundeerd’ zijn: het bestaan van dit verband is onder wetenschappers niet eens controversieel. Rassen verschillen aanzienlijk in gemiddeld gemeten IQ. De controverse gaat over de oorzaak van dit verschil. De hereditaire verklaring “moreel uiterst problematisch” noemen, toont niet aan dat ze onjuist is, en uit anonieme enquêtes blijkt dat veel intelligentiewetenschappers geloven dat genetische verschillen een rol spelen.
Professor Segers beweert verder dat mijn bevindingen “argumenten voor (onder meer) raciaal gesegregeerd onderwijs” zouden steunen. Dit is absurd. Er is aanzienlijke overlap in IQ tussen raciale groepen, dus studenten scheiden op basis van ras zou nergens op slaan.
Wat dan van Segers’ bewering dat het onder de aandacht brengen van raciale verschillen “eigenlijk racistische en vaak haatdragende opvattingen legitimeert”? Ik denk dat het tegenovergestelde het geval is. Als je mensen vertelt dat alle groepen exact dezelfde verdeling van capaciteiten hebben, dan zullen zij veronderstellen dat verschillen in uitkomst alleen maar door onrecht kunnen worden verklaard, en groepen met betere resultaten zullen de schuld krijgen. Dit is gebeurd bij de Joden in Europa (wat uiteindelijk bijdroeg aan de Holocaust) en bij Chinese migranten in Zuidoost-Azië.
Het artikel citeert ook de Amerikaanse professor in de filosofie Mark Alfano, die beweert dat ik en anderen ‘het academische domein zouden overspoelen met stront’. Zoals te zien is op sociale media vergelijkt professor Alfano mensen en ideeën die hem niet aanstaan vaak met “stront”. Zulke beweringen weerleggen mijn argumenten echter niet.
Recht van antwoord - Jonathan Anomaly
De auteur van dit artikel doet twee aantoonbaar onjuiste beweringen over mij.
Ten eerste beweert hij dat ik er “expliciet racistische opvattingen” zou op nahouden. Ik denk echter helemaal niet, en ik heb ook nooit gezegd of geschreven, dat het ene ras superieur zou zijn aan andere. Ik heb weinig geschreven over ras maar wat ik geschreven heb, is dat zelfs als er in genetisch beïnvloede eigenschappen gemiddelde groepsverschillen bestaan, dit geenszins zou rechtvaardigen om de ene groep ondergeschikt te maken aan de andere.
Ten tweede beweert hij dat de onderneming waarvoor ik werk, “illegale activiteiten” zou voeren. Ook dit is flagrant onjuist. Genetische screening van embryo’s is volledig legaal en wijdverspreid in de Verenigde Staten, waar de onderneming gevestigd is. In de Verenigde Staten en andere landen is dit zelfs een sterk groeiende sector. Het artikel vermeldt ook geen enkele wet van enig land die de onderneming zou schenden. In veel landen is het genetisch testen van embryo’s niet alleen toegestaan maar wordt het ook gesubsidieerd door de overheid, zodat ouders die gebruik maken van IVF het risico op ernstige aandoeningen bij hun toekomstige kinderen kunnen beperken.
Ik had deze opmerkingen kunnen maken als de journalist vóór de publicatie van het artikel contact met me opgenomen zou hebben, wat een deontologische verplichting van journalisten is. Ik betreur dat de journalist ervoor gekozen heeft om deze verplichting niet te respecteren.
Ten onrechte bestempeld worden als racist en beschuldigd worden van illegale activiteiten is niet alleen oneerlijk maar brengt ook ernstige schade toe aan mijn reputatie en die van de onderneming. Daarom hebben we onze advocaten in eerste instantie gevraagd om de lasterlijke zinnen in dit artikel te laten schrappen en een morele schadevergoeding te vragen, in lijn met wat Belgische rechtbanken doorgaans toekennen.
Als reactie op dit verzoek heeft Apache mij publiekelijk ten onrechte beschuldigd van een SLAPP (Strategic Lawsuit Against Public Participation) en is ze wat ik beschouw als een intimidatiecampagne tegen mij gestart. Daarmee geeft Apache een duidelijke boodschap aan mensen die zij onterecht van iets beschuldigt: waag het niet om op te komen voor uw rechten, want anders starten we een SMEER-campagne (Strategic Media Effort to Evade Responsibility) tegen u. Toch vind ik het belangrijk om mijn kant van het verhaal te brengen. Daarom maak ik gebruik van mijn recht van antwoord.
Naschrift van de redactie
Anomaly omschreef zich in een interview met de antifascistische organisatie Britse Hope Not Hate als een rassenrealist (“race realist”). Op diverse extreemrechtse fora legitimeerde hij “wetenschappelijk racisme”. Bovendien sprak hij zich meermaals uit voor "liberale eugenetica", een vorm van genetische selectie.
Embryo's selecteren door ze op IQ te screenen is in België illegaal.
Verder moeten we ook eens af van die eeuwige verwarring rond dat woord 'ras'. Rassen zijn het resultaat van kweekprogramma's. Bij tomaten, paarden, honden, sla of runderen zijn er rassen. Niet bij mensen. Het was wel de bedoeling van de nazi's om met hun Lebensborn-programma een Arisch ras te kweken. Het zou een mooi werk zijn mochten we erin slagen het woord te bannen wanneer het mensen betreft of om minstens ervoor te zorgen dat het in de juiste betekenis gebruikt wordt. Misschien nogmaals een mooie opdracht voor het onderwijs. Zelfs in artikel 2 van de Universele Verklaring van de Rechten van de Mens komen we spijtig genoeg het woord tegen... Hopelijk is racisme binnen een paar jaar alleen nog maar van toepassing op spruiten of aardappelen.