De economische motor achter de genocide in Gaza

Het rapport getiteld From economy of occupation to economy of genocide geeft inzicht in waarom deze genocide voort blijft duren en wie daar belang bij heeft. Het is - mijn inziens - het belangrijkste document van dit moment; het toont de blauwdruk van mechanismen die de genocide in stand houden. Daarnaast bevat het ook de sleutel om ons voor eens en altijd te ontdoen van dit diepgeworteld, destructief systeem dat ondertussen overal tentakels heeft.

Het recente rapport van Francesca Albanese is inmiddels haar vijfde. Sinds 2022 is de Italiaanse advocate in het internationaal recht aangesteld als Speciaal VN-Rapporteur voor mensenrechten in de Palestijnse gebieden. Eind 2023 waarschuwde ze al voor een genocide.

Francesca Albanese stelt mensenrechten als een centraal en onwrikbaar fundament waaraan het gedrag van regimes afgetoetst moet worden

In haar vorige rapporten lag de focus telkens op de (schending van) mensenrechten. Een rapport wijdde ze volledig aan de inbreuk van kinderrechten in Gaza. Haar werk overstijgt het politieke aspect van de tragische situatie. Het stelt namelijk mensenrechten als een centraal en onwrikbaar fundament waaraan het gedrag van regimes afgetoetst moet worden en indien nodig bestraft. Zo niet, is het verval naar een barbaarse samenleving ingezet. In tijden als deze is haar heldere morele visie een verademing.

Economie van genocide

In de samenvatting van het nieuwe rapport staat te lezen: 

“Terwijl politieke leiders en regeringen zich onttrekken aan hun verplichtingen, hebben te veel bedrijven geprofiteerd van de Israëlische economie van illegale bezetting, apartheid en nu genocide. [...] Er zal geen einde aan de genocide komen zonder de private sector verantwoordelijk te stellen, inclusief leidinggevenden. Het internationaal recht erkent verschillende gradaties van verantwoordelijkheid. Elk vereist onderzoek en verantwoording, in dit geval specifiek, waar de zelfbeschikking en het bestaan van een volk op het spel staan. Dit is een noodzakelijke stap om de genocide te beëindigen en het mondiale systeem dat dit mogelijk heeft gemaakt te ontmantelen.”

In haar huidige rapport legt Albanese de financiële en economische motor achter de genocide bloot. Die motor wordt aangedreven door meer dan zestig bedrijven waaronder een aantal van de grootste ter wereld zoals Google, Microsoft, Amazon en Palantir. 

Deze techgiganten zijn diep betrokken bij de militaire infrastructuur van Israël. Google ontkent met klem dat het direct gelinkt is aan militaire of inlichtingendiensten, maar het onderzoek van Albanese weerlegt dat. Volgens haar rapport staat hun infrastructuur centraal in de vernietiging van doelwitten in heel Gaza en de bevolking. 

Concreet gaat het over servers die dronebeelden hosten, AI-gegenereerde gezichtsherkenning, voorspellende bewakingsprogramma’s en realtime monitoring die gebruikt wordt om Palestijnse burgers te identificeren en bombarderen. AI-software van Palantir helpt het Israëlische leger om efficiëntere lijsten van doelwitten op te stellen, vergelijkbaar met een exceldocument voor mensenlevens.  

De bommen in Gaza - ondertussen al zo’n 85.000 ton - vallen dankzij software ontwikkeld in California

De bommen in Gaza - ondertussen al zo’n 85.000 ton - vallen dus dankzij software ontwikkeld in California. De terreur in Gaza is het gevolg van een internationale samenwerking tussen de militaire industrie, de bedrijfswereld en de financiële sector. En daar dragen wij als consumenten ook aan bij. Of zoals Albanese het onomwonden zegt: “Op de crime scene in Gaza staan de vingerafdrukken van ons allemaal.”

Waarom de genocide blijft voortduren is pijnlijk duidelijk: omdat ze winstgevend is. Terwijl Palestijnen hun kinderen begraven, levend verbrand worden of onder het puin de ledematen van hun familieleden bij elkaar schrapen, is de aandelenbeurs van Tel Aviv met maar liefst 213% gestegen. In totaal werd er 225,7 miljard dollar aan nieuwe marktwaarde gegenereerd. 

Medeplichtige bedrijven

De meer dan zestig bedrijven die vermeld worden in het rapport zijn het tipje van de ijsberg. Albanese heeft met haar onderzoeksteam ook een database ontwikkeld waar meer dan duizend betrokken ‘entiteiten’ verzameld werden; overheden, Europese banken, verzekeraars en investeerders; allen verweven in een globaal net van participatie in deze genocide. 

De bedrijven die betrokken zijn, verspreiden zich over verschillende sectoren. Een selectie:

- Militair: Lockheed Martin (VS), Leonardo (Italië), Fanuc (Japan)

- Technologie: IBM, Alphabet, Microsoft, Amazon, Palantir (VS)

- Elektriciteit: Chevron (VS), Glencore (Zwitserland), BP (VK)

- Financieel: BNP Paribas (Frankrijk), Barclays (VK)

- Expansie nederzettingen: CAT, Booking.com, Airbnb, Rada (VS), HD (Zuid-Korea), Volvo (Zweden)

Daarnaast zijn er ook twee grote investeerders in bedrijven die de bezetting door Israël in Gaza mogelijk maken. Deze investeerders, Vanguard en Blackrock, hebben andere bedrijven onder zich die ook een aandeel hebben in de genocide. Het gaat onder andere over Palantir, IBM, Microsoft, Caterpillar Inc., Amazon, Alphabet, Lockheed Martin, Elbit Systems en Chevron.

De genocide lijkt zijn laatste fase te zijn ingegaan: een dodenval vermomd als humanitaire voedseldistributie

Naast de apocalyptische verwoesting door bommen in Gaza werd ook al duizend hectare gebied uitgekamd door bulldozers om landbouwgrond, serres en irrigatiesystemen - alles wat voedsel kan zorgen - te vernietigen. Vervolgens betrekken Israëlische bedrijven het gebied om zonnepanelen en waterbronnen te voorzien en zo elektriciteit en water te verkopen aan Palestijnen in tentenkampen. Wie overleeft wordt afhankelijk gemaakt en dat levert dan weer winst op voor investeerders.

De genocide is een koloniale en kapitalistische campagne waar grote bedrijven winstgevende zakendeals in zien en dat terwijl de genocide zijn laatste fase lijkt te zijn ingegaan: een dodenval vermomd als humanitaire voedseldistributie.

Actieve deelname

Wat van het rapport een belangrijk keerpunt maakt is dat Albanese de betrokken bedrijven, banken en overheden niet enkel medeplichtig acht omdat ze passief blijven, maar omdat ze actief deelnemen en dus verantwoordelijk zijn voor het voortbestaan van de genocide. Daardoor kunnen ze juridisch aansprakelijk worden gesteld en staan betrokkenen voor een duidelijke keuze: of alle betrokkenheid beëindigen, of de juridische gevolgen accepteren.

Verder in haar rapport roept Francesca Albanese alle leden van de VN - ook België dus - opnieuw op tot sancties, een volledig wapenembargo en het stopzetten van handels- en investeringsakkoorden met elke entiteit die het leven van Palestijnen in gevaar brengt. Ze vraagt het Internationaal Strafhof en nationale rechtbanken om onderzoek te doen naar bedrijfsleiders en hen ook juridisch te vervolgen wanneer er wordt vastgesteld dat hun bedrijven een aandeel hebben in het plegen en witwassen van internationale misdaden en een actieve deelname aan de genocide in Gaza.

Albanese roept opnieuw op tot sancties, een volledig wapenembargo en het stopzetten van handels- en investeringsakkoorden

Dat daarnaast de tentakels van dit destructief, diepgeworteld mondiaal systeem ook in Europa aanwezig zijn, werd afgelopen weekend nog eens duidelijk. Palestine Action, een Britse groep die al lange tijd op straat komt om een einde aan de genocide en medeplichtigheid van de Britse overheid te eisen, wordt nu officieel door die Britse overheid als terreurorganisatie beschouwd. Dit leidde op 5 juli 2025 tot de arrestatie van de 83-jarige priesteres Sue Parfitt, samen met 29 anderen, die vreedzaam op straat kwamen tegen de beslissing van de overheid. De criminalisatie van vreedzaam protest is hiermee een feit.

Kritiek en steun

Israël verwerpt het VN-rapport en noemt het wettelijk ongegrond, lasterlijk, onprofessioneel en beschuldigt Albanese ervan haar positie te misbruiken. Wie de uitvoerige kritiek van Israël wil lezen kan simpelweg ‘Francesca Albanese’ googelen. De eerste, gesponsorde post in de zoekresultaten ‘Francesca Albanese controversy’ is een link naar een website waar haar rapport uitvoerig wordt bekritiseerd. Wie ervoor zorgde dat de post bovenaan in de zoekresultaten verschijnt? De Israëlische overheid in samenwerking met Google.

Wat wij kunnen doen? Ons bewust worden van onze kracht als consument en ons definitief loskoppelen van betrokken bedrijven

De VS heeft opnieuw gevraagd om een einde te maken aan het mandaat van Albanese en kondigt sancties tegen haar aan.

Het rapport krijgt ook veel steun, onder andere van topeconomen over de hele wereld en van vele internationale mensenrechtenorganisaties waaronder de Vlaamse 11.11.11 en FairFin. Ze onthalen het rapport positief en steunen alle aanbevelingen in het rapport.&

Wat wij kunnen doen? Ons bewust worden van onze kracht als consument en ons definitief loskoppelen van betrokken bedrijven.

Is er nog beschaving?

“They have money for war, but not to feed the poor”, wist rapper Tupac Amaru Shakur. Wereldleiders bewijzen dat er geen lessen getrokken zijn uit verleden. Maar de geschiedenis leert ons - zonder uitzondering - dat destructieve krachten vroeg of laat afsterven, zoals een slang die vervelt om haar eigen vitaliteit te vrijwaren. In dat transformatieproces lijkt de wereld nu te zijn aanbeland. Niemand die beter geschikt is om ons door dat proces te leiden dan Francesca Albanese.

De nooit geziene terreur komt dit keer van mannen in maatpak. Van zij die kinderen offeren om hun bodemloze hebzucht te stillen, van premiers in zwijgstaking en politici die een bevolking financieel uitwringen om de daddy’s van deze wereld te paaien.

De moderne, westerse mens ziet zichzelf graag als het hoogtepunt in de menselijke evolutie, door de vele materialistische ontdekkingen en technologische ontwikkelingen. Maar als het moreel bewustzijn in hoe er met die dingen wordt omgegaan niet evenredig mee evolueert en de heiligheid van het leven van een ander, van een kind, niet meer erkend wordt, is er dan nog wel sprake van beschaving?