Het Antwerpse stadsbestuur, de Vlaamse Regering en de industriële lobbygroepen ontvangen Ineos zeer warm in de Antwerpse Haven. Ze gooien bijna met vergunningen. De firma kan alles samen op zo’n 16 miljoen aan steun rekenen. Milieuorganisaties wordt dan weer verweten dat ze durven te procederen tegen mogelijke vergunningen. Maar ook daar past de Vlaamse Regering binnenkort een mouw aan: subsidies krijgen en procedures lanceren, dat gaat niet meer samen in het vervolg, zegt minister Ben Weyts (N-VA). Of dan toch niet voor wie het niet eens is met die regering.
De kost van zaken doen
Fenceline Watch volgt de petrochemische cluster in de staat Texas al jaren en brengt onthutsende documenten naar voor
Aan de overkant van de oceaan, in Houston (Texas) ligt de grootste chemische cluster ter wereld, langs de Golfkust. “Als jullie niet opletten, dan gaan jullie dezelfde weg op die wij al afgelegd hebben”, zegt Shiv Srivastava, directeur van Fenceline Watch. “Ineos zegt in Europa strengere regels te moeten naleven en gaat daartegen in. Was het niet Ratcliffe, die bij jullie zei dat hij nooit meer opnieuw zou beginnen met zijn Project One in de haven? Wel, bij ons bestaan die regels nauwelijks en het resultaat daarvan zijn ontploffingen, lekkages van chemische producten en hoge kankercijfers langs de ganse kust. In die richting wil men jullie duwen.”
Shiv’s bevindingen komen niet zomaar uit de lucht gevallen. Zijn organisatie volgt de petrochemische cluster in de staat Texas al jaren en brengt onthutsende documenten naar voor. Volgens het Environmental Protection Agency (EPA) ligt het risico op kanker door luchtvervuiling in delen van Houston (Magnoliapark) bijna dubbel zo hoog als het gemiddelde in de Verenigde Staten. De hoeveelheid giftige stoffen ligt ongeveer vijftien keer hoger.
De zaak viel ook Amnesty International al op. “Het rapport The Cost of Doing Business? The Petrochemical Industry’s Toxic Pollution in the USA”, schrijven ze op hun website, “beschrijft de schade als gevolg van de giftige vervuiling door honderden petrochemische fabrieken langs het Houston Ship Channel in Texas. Omwonenden hebben weinig of geen toegang tot adequate gezondheidszorg, rechtsmiddelen of schadeloosstelling. Onder de slachtoffers zijn veel kinderen die regelmatig chemische stoffen inademen waarvan bekend is dat ze kanker, ademhalingsaandoeningen en geboorteafwijkingen veroorzaken.”
High Priority Violation
De Ineos-fabriek in Pasadena is sinds drie jaar een ‘overtreder met de hoogste prioriteit’ voor het Environmental Protection Agency
Ratcliffe en co zijn in dit verhaal niet de duurzaamheidshelden die men ons hier voorschotelt. Op 22 maart was er een grote ontploffing in de Ineos Phenol Cumene Plant in Pasadena (Texas). De openbaar aanklager verwijt Ineos te weinig aan preventie en training van zijn personeel te doen.
“Explosies in chemische fabrieken leiden vaak tot grote aantallen slachtoffers, en de verwondingen die tijdens de eerste explosie worden opgelopen, worden vaak verergerd doordat werknemers de fabriek ontvluchten”, zegt advocaat Kurt Arnold, die een van de getroffen arbeiders vertegenwoordigt in een rechtszaak. “Chemische fabrieken zouden veiliger moeten worden dankzij technologische verbeteringen, maar in plaats daarvan zien we meer rampzalige incidenten dan ooit tevoren.” De fabriek is sinds drie jaar een ‘overtreder met de hoogste prioriteit’ in de lijst van het EPA.
In hetzelfde Pasadena ligt ook de Ineos Styrolution Facility. In mei van dit jaar signaleerde men daar een ammoniaklek van ‘ongekende omvang’ en in Brazoria County ontplofte een pijpleiding. Ook Ineos Styrolution wordt door EPA aangeduid als ‘High Priority Violation’.
Shiv begrijpt Ineos dan ook niet: “Hoe durf je te beweren dat je in Europa een fantastisch moderne en cleane fabriek gaat neerpoten? Als je een tafel vol vuile glazen hebt, ga je er toch niet een proper glas bijzetten in plaats van gewoon de hele afwas te doen.”
Trumps hardvochtige maatregelen
De eerste jaren zien de vooruitzichten voor de omwonenden en Fenceline Watch er niet zo goed uit: “Jullie horen in Europa allicht over essentiële diensten waar men in wil snoeien. Dikwijls zijn het zaken die echt essentieel zijn voor de veiligheid van werknemers en omwonenden.”
Zo werd de financiering van de Chemical Safety Board gehalveerd en aangekondigd dat het agentschap op termijn moet sluiten. De Chemical Safety Board is “het enige federale agentschap dat zich bezighoudt met de analyse van chemische rampen. Op basis van dat onderzoek worden chemische processen en installaties verbeterd”, zegt Shiv.
De Chemical Safety Board is het enige federale agentschap dat zich bezighoudt met de analyse van chemische rampen
De directie van het EPA werd ontslagen, samen met vierhonderd werknemers en het budget met 10% verminderd. EPA kan je vergelijken met wat de Vlaamse Milieu Maatschappij en afdeling Handhaving in Vlaanderen doen: normen uitdokteren en ervoor zorgen dat ze nageleefd worden. “De EPA kan de gezondheid van Amerikanen niet beschermen als ze binnen enkele maanden 10% van haar personeel verliest. En de regering-Trump is van plan nog meer mensen te ontslaan”, vertelt Ivan Ditmars, advocaat bij het Center.
“Zonder wetenschappers en onderzoekers die strenge gezondheids- en milieunormen handhaven, zullen vervuilers profiteren terwijl de rest van ons te lijden heeft onder vuilere lucht en water. Nu Trump stopt met het controleren van vervuiling, kunnen we meer astma-aanvallen, loodverontreiniging en alle andere schade verwachten die EPA-experts juist proberen te voorkomen.”
Tegelijkertijd ondertekende Trump versoepelingen voor zo’n honderdtal grote chemische bedrijven, onder het mom van ‘nationale veiligheid’. Vickie Patton, algemeen adviseur van het Environmental Defense Fund, zegt daarop dat Trumps “hardvochtige en gevaarlijke maatregelen ervoor zouden zorgen dat enkele van de ergste industriële vervuilers van het land zich niet hoeven te houden aan de veiligheidsmaatregelen die Amerikanen beschermen tegen giftige luchtvervuiling.” De maatregelen zouden volgens Patton ook “het risico op kanker vergroten en meer leed betekenen voor mensen – kinderen en volwassenen – in gemeenschappen in het hele land.”
Voor Climaxi roept ook dit gelijkenissen op met wat in Vlaanderen gebeurt. Ook hier zien we normen voor onder andere PFAS versoepeld worden en krijgen bedrijven als Utexbel in Ronse en 3M in Zwijndrecht in sterk verontreinigde gebieden met gezondheidsproblemen alsmaar meer versoepelingen toegekend. Als wij niet opletten, zegt Shiv, dan gaan we dezelfde weg op. Een boodschap die milieubewegingen én vakbonden sterk in de oren moeten klinken.
Vzw Climaxi nodigde samen met Bond Beter Leefmilieu en de Europese milieugroep CIEL Shiv en zijn vrienden uit. Internationale uitwisseling is ons antwoord op het alsmaar meer in vraag stellen van sterke gezondheidsregels.
Samen met hen organiseren we een dag rond de Antwerpse Haven op zaterdag 18 oktober in het Werkhuys te Antwerpen.
Tijdens de voormiddag wisselen Europese en Amerikaanse activisten informatie uit. Om 13u30 bespreken Kathleen Van Brempt (Vooruit), Mieke Schauvliege (Groen) en Raf Van Gestel de toekomst van de Antwerpse Haven. Meer info via info@climaxi.be.
