Graag wil ik schetsen wat er allemaal komt kijken bij de job van vervolgschoolcoach en welke impact dit heeft op onze leerlingen. Doorheen het Okan-jaar begeleiden wij de leerlingen en ouders bij het maken van een studiekeuze. We geven hen informatie over het onderwijssysteem in Vlaanderen, gaan na wat hun schoolse achtergrond is in hun land van herkomst, volgen op hoe hun leerproces evolueert, welke achtergrond ze hebben voor bepaalde vakken, bekijken samen met het klasteam welk advies er geformuleerd kan worden naar het volgende schooljaar toe, bespreken met leerlingen en ouders de interesses en passen dit toe op het onderwijsaanbod in de buurt, regelen proef- en oriëntatietrajecten zodat de jongeren kunnen kennismaken met een opleiding en een school, ondersteunen hen bij inschrijvingen, begeleiden hen bij de overstap naar de nieuwe school, zijn aanwezig op de verplichte toelatingsklassenraden eind september/begin oktober, kaderen daar de individuele situatie van de leerling, bieden taalondersteuning aan in de vervolgschool, individueel of in groep, maar ondersteunen ook vakleerkrachten bij hoe ze met taalzwakke leerlingen kunnen omgaan, ondersteunen de scholen bij het uitwerken van een taalbeleid, …
Kortom, een heel diverse job waardoor de vervolgschoolcoaches al heel veel expertise hebben opgebouwd in de afgelopen jaren. Ik maak me dan ook grote zorgen over hoe dit in de toekomst kwalitatief kan blijven gebeuren met de knip in de uren die nu voorzien is.
Onzekere toekomst
We merken bij de overstap naar de vervolgschool dat onze leerlingen vaak erg onzeker en angstig zijn
We proberen hen zo goed mogelijk voor te bereiden, maar het blijft een grote stap om na een jaar taalbad in het regulier onderwijs te starten. Dit is op talig vlak niet evident, maar ook op socio-emotioneel vlak is dit heel erg moeilijk. Ook dan zijn de vervolgschoolcoaches er om de leerling en de school hierbij te ondersteunen. Ik geef een voorbeeld van een meisje dat vorig schooljaar bij ons in Okan zat. Een meisje met een zeer goede schoolse achtergrond, cognitief heel sterk en na de paasvakantie kon ze tot einde schooljaar een proef- en oriëntatietraject doen in 2A. Dit verliep goed waardoor ze in september startte in het derde jaar Natuurwetenschappen. De leerkrachten gaven aan dat ze zonder problemen kon aanpikken, dat alles goed verliep. Ook extra taalondersteuning was volgens hen niet nodig.
Na enkele weken ging ik langs op de school om bij haar te informeren hoe zij het zelf had ervaren tot dan. Ik had mijn vraag nog niet gesteld hoe het met haar ging, of daar waren de tranen al. Onzekerheid, faalangst. Het zien van een bekend gezicht zorgde ervoor dat ze eindelijk kon aangeven hoe ze zich voelde, want dat durfde ze uiteraard nog niet in haar nieuwe school. Hier heb ik de brug kunnen maken met de leerling en de school, kunnen bespreken wat voor haar het moeilijkst was, op de school kunnen bespreken welke mogelijkheden er zijn om die stap voor haar wat kleiner te maken, ... Ondertussen zijn we bijna een jaar verder en doet ze het goed, maar de onzekerheid is er nog altijd. Het regelmatig inchecken bij haar, vragen of ze hulp/ondersteuning kan gebruiken bij iets, de brug zijn tussen de leerling en de school, ... Het is echt noodzakelijk om onze leerlingen ten volle van hun capaciteiten gebruik te kunnen laten maken.
Meer armoede, meer ongelijkheid
Waar ik me grote zorgen om maak, is dat er (nog) meer ‘geshopt’ zal worden door leerlingen. Dat leerlingen minder goed georiënteerd zullen worden in Okan doordat er minder middelen zijn om dit te begeleiden en dat hun ouders onvoldoende informatie − die bovendien niet op maat is − zullen krijgen over de inhoud van en verwachtingen in opleidingen. Leerlingen zullen minder op hun plaats terecht komen en meer gaan shoppen. We zien nu al in het onderwijs dat dit bij leerlingen leidt tot meer schooluitval en meer ongekwalificeerde uitstroom. We kunnen dit voorkomen door leerlingen en ouders voldoende en juist te informeren en door in te zetten op het Nederlands. Twee opdrachten die de vervolgschoolcoach nu ter harte neemt.
Ik merk bij collega's grote bezorgdheden over hoe dit volgend jaar zal verlopen. De klasleerkrachten die nu al overbevraagd zijn, maken zich zorgen dat ze ook dit er nog extra gaan moeten bijnemen. De kennis en expertise die de vervolgschoolcoaches hebben opgebouwd, zijn niet standaard aanwezig bij alle klasleerkrachten. Ook de contacten die de vervolgschoolcoaches hebben in de vervolgscholen zijn erg belangrijk, ze zorgen voor duidelijkheid. Ze weten bij wie ze terecht kunnen met vragen over een specifieke leerling, vragen over taalondersteuning, vragen over taalbeleid.
Onderwijsminister Zuhal Demir (N-VA) zegt dat Okan-leerlingen de best gefinancierde leerlingen zijn in het onderwijs en dat klopt inderdaad, maar dat is ook echt nodig. Als we hierop besparen, zal dit op lange termijn een grotere kost worden voor de maatschappij. Waar schooluitval en ongekwalificeerde uitstroom toe leiden, weten we al. Minder jongeren aan het werk, meer werkloosheid, meer armoede, meer ongelijkheid. Ik zou het heel erg jammer vinden als dit de toekomst is voor een groep jongeren, terwijl we dit zouden kunnen voorkomen door nu in hen te investeren zodat ze later een meerwaarde zijn op de arbeidsmarkt en in de samenleving.
Veilige plek verdwijnt
Verder maak ik me specifiek nog extra zorgen om de jongeren die het het moeilijkst hebben. Dit zijn vaak oudere leerlingen (16-17-18 jaar) met geen of een beperkte schoolse achtergrond. Voor hen is het quasi onhaalbaar om in een regulier voltijds onderwijs aan te pikken. Tot nu toe hebben we heel goede contacten met de centra voor deeltijds onderwijs en kunnen we onze leerlingen met een gerust hart naar hen doorverwijzen. Door de afschaffing van de centra deeltijds onderwijs die eraan komt en de inkanteling van het duaal leren in een school voor voltijds onderwijs, zal ook deze veilige plek voor deze doelgroep wegvallen. Jongeren die nood hebben aan extra ondersteuning, nood hebben aan kleinere klasgroepen, beter leren door praktisch bezig te zijn, maar niet meer passen in het regulier onderwijssysteem dreigen andermaal uit de boot te vallen.
Jongeren die nood hebben aan extra ondersteuning en niet meer passen in het regulier onderwijssysteem dreigen andermaal uit de boot te vallen
De lat mag uiteraard hoog liggen voor jongeren, maar moet ook realistisch en haalbaar zijn. Door het verdwijnen van de centra voor deeltijds onderwijs en de inkanteling van het duaal leren in het voltijds onderwijs, zal hier ook een grotere schooluitval het gevolg zijn. We merken dit jammer genoeg nu al op nu we in de overgangsfase zitten. De lat ligt hoger, maar voor sommige jongeren is dit, op dit moment, té hoog. Zij vallen uit, zitten thuis en hebben geen ander aanbod. Het gaat om jongeren die leerplichtig zijn, maar vaak maanden zonder school thuis zitten. Jongeren verlaten de school zonder diploma of certificaat en haken af. Deze groep jongeren valt door de mazen van het net en is een erg kwetsbare groep in onze samenleving.
Ik ben bang dat dit de gevolgen zullen zijn van de keuzes die nu gemaakt worden. Ik werk al vijftien jaar met een groot hart met deze jongeren en bots vaak op grenzen door een te beperkt aanbod en ontbrekende ondersteuning. Door deze maatregelen vrees ik dat dit alleen maar zal toenemen en het maakt me erg bezorgd over de toekomst van onze jongeren. Want dat zijn ze, onze jongeren. Van ons allemaal.
