Hallo lezer, welkom! Dat je deze woorden leest, is het onwaarschijnlijke ultieme gevolg van een heel erg specifieke beslissing van je ouders. Had minstens een van hen besloten dat de ander niet helemaal De Ware was, dan was je er nooit geweest. Ik hoop dat we het erover eens kunnen zijn dat we hier van een gelukkig gevolg mogen spreken. Maar dat maakt het niet minder onbedoeld en onvoorzien door je ouders destijds. We beogen weliswaar bepaalde uitkomsten met elk van de talloze beslissingen die we elke dag nemen, maar daarnaast kunnen ze allemaal tot heel wat meer onbedoelde gevolgen leiden. Is dat niet vreemd?
Dat je deze woorden leest, is het onwaarschijnlijke ultieme gevolg van een heel erg specifieke beslissing van je ouders
Helaas zijn niet al deze onbedoelde gevolgen even gelukkig. Denk maar aan Andy Byron, de (inmiddels ex-)CEO van een softwarebedrijf, die het onbedoelde middelpunt werd van een virale video op internet. Op 16 juli, tijdens een Coldplay-concert in Massachusetts, ving de schijnwerper van de Jumbotron hem met het HR-hoofd van zijn bedrijf in een ietwat compromitterende positie. Toen ze zichzelf op de grote schermen zagen, sloeg hun omarming snel om in verlegenheid en volgde een penibele, paniekerige reactie.
Een concertganger legde het voorval vast op haar smartphone en zette het op haar TikTok-account. Al snel hadden internetspeurders de twee geïdentificeerd, en de clip werd algauw meer dan 100 miljoen keer bekeken. Byron werd eerst op non-actief gesteld, en enkele dagen later, vermoedelijk ten minste gedeeltelijk als direct gevolg van de negatieve internetpubliciteit, nam hij ontslag.
Een verward kluwen van beslissingen
Zoals doorgaans het geval is bij onbedoelde gevolgen, was wat Byron overkwam niet het resultaat van één enkele beslissing. Om te beginnen had Coldplay twee beslissingen genomen, zonder dewelke er niets ongewensts zou zijn gebeurd. Een daarvan was om het Jumbotron-liedje toe te voegen aan de set in Singapore in januari 2024: een geïmproviseerd nummer waarin frontman Chris Martin spontane, speelse teksten zingt over wie er toevallig wordt gevangen in het alziende oog van de Jumbotron. Een leuk idee van een band die bekendstaat om zijn interactie met het publiek en liefde voor improvisatie, wat duidelijk in de smaak viel. De tweede was het sindsdien bij vrijwel elk concert uit te voeren, zonder negatieve gevolgen... tot deze noodlottige avond.
Vervolgens was er de Jumbotron-operator, die een geschikt 'doelwit' moest kiezen voor Chris Martin om over te zingen. Daar zijn wel eerder incidenten mee geweest die viraal gingen (zoals vooraf geplande huwelijksaanzoeken die verkeerd afliepen), maar toch niet van deze soort. De mogelijkheid dat hij onbedoeld een twijfelachtige ontmoeting in de schijnwerper zou zetten zal dus niet bij de operator zijn opgekomen, en een stel in een liefdevolle omarming zal hem integendeel een heel geschikte keuze hebben geleken.
Dan waren er natuurlijk de beslissingen van Byron en zijn date. Hadden de twee een affaire? De omstandigheden zijn weliswaar suggestief, maar we weten het niet zeker. Maar ongeacht hun relatie zullen ze wellicht geen rekening hebben gehouden met de infinitesimaal kleine kans dat net zij zouden worden getoond op de Jumbotron (er waren naar schatting 60.000 aanwezigen, dus zowat 0,003%). Gegeven de impliciete aanname van totale privacy (als twee anonieme mensen in de menigte in het donker), was de beslissing om elkaar te omarmen, wat ook de beweegreden was, niet onredelijk voor wat betreft het risico.
Het cruciale moment was echter hun reactie toen ze zichzelf op de schermen zagen verschijnen. Hadden ze gewoon naar de camera geglimlacht, dan zou niemand hebben vermoed dat er iets aan het handje was. Maar hun impulsieve reactie – ook een beslissing – was begrijpelijk, zeker als ze beseften dat hun positie iets zou kunnen doen vermoeden wat ze liever niet zouden rondbazuinen. Zonder die reactie zou de clip hoogstwaarschijnlijk nooit viraal zijn gegaan.
Niemand van de socialemediagebruikers was erop uit een carrière te vernietigen, maar dat is precies wat ze collectief wél deden
En die startte uiteindelijk de kettingreactie die van hun privé-omarming een publiek spektakel zou maken. De oorspronkelijke TikTok-gebruiker had hoogstwaarschijnlijk geen kwade bedoelingen: velen zullen de ongemakkelijke paniek van het stel wel amusant hebben gevonden, en het waard te delen met hun socialemediacirkel. Enkelen zouden het wellicht verder hebben gedeeld, en dan zou het allemaal wel zijn weggeëbd. Maar iemand herkende de twee personen, en voegde de specifieke details toe aan de clip – opnieuw naar alle waarschijnlijkheid zonder opzettelijk boosaardige motieven.
Byron was weliswaar geen tech-bekendheid als Mark Zuckerberg of Elon Musk, maar runde toch een bedrijf van 1 miljard dollar met meer dan duizend klanten. Dit speelde vermoedelijk een rol in de gretigheid van socialemediagebruikers om de clip te blijven delen, meer dan als hij de manager van een nabijgelegen McDonalds of een modale ambtenaar op het stadhuis was geweest. Dus, dat deden duizenden mensen (verder aangewakkerd door socialemedia-algoritmes die erop zijn afgestemd virale content te detecteren), maar elk van hen maakte individueel slechts wat niet meer dan een triviale socialemediabeslissing leek. Niemand onder hen was erop uit een carrière te vernietigen, maar dat is precies wat ze collectief wél deden. Een perfect voorbeeld van hoe individuele acties, die afzonderlijk onschuldig zijn, samen verwoestende gevolgen kunnen hebben die niemand had kunnen voorzien.
Instant karma voor de vreemdgangers?
Het hele verhaal kan worden gezien als een geval van verdiende loon of instant karma. Maar de Twitter-gebruiker die opmerkte dat “de straf - de enorme schaal van rituele vernedering door het hele internet - niet past bij de misdaad”, verwoordde wellicht wat velen aanvoelen. Onze beslissingen kunnen zich vermengen met die van anderen en met de omstandigheden op onvoorspelbare manieren, en dat leidt tot onbedoelde, onvoorziene gevolgen.
De Twitter-gebruiker die opmerkte dat “de straf - de enorme schaal van rituele vernedering door het hele internet - niet past bij de misdaad”, verwoordde wellicht wat velen aanvoelen
Soms maken we een aanvechtbare, maar onschuldige keuze, en hebben we gewoon pech – zoals mijn nichtje overkwam. Een tijdje geleden voelde ze zich op een avond onwel, en eerder dan zelf te rijden vroeg ze haar vriend om het stuur te nemen. Bij een toevallige politiecontrole kwam echter aan het licht dat hij niet verzekerd was om met haar auto te rijden. Dit leidde tot een rechtszaak en, hoewel er geen daadwerkelijke schade was aangericht, was het gevolg een forse boete voor allebei en 40 uur werkstraf voor hem. De consequenties van een beslissing zijn inderdaad soms een loterij.
Waren de beslissingnemers in de keten die leidde tot de dramatische gevolgen voor Byron verantwoordelijk voor zijn miserie? Technisch gezien wel – iedereen die erbij betrokken was had ervoor kunnen kiezen om niet te doen wat ze deden, en zo het hele gebeuren af te wenden. Maar van de band (die het idee had en besliste dat die avond uit te voeren) en de Jumbotron-operator (die precies hem uitkoos, niet iemand anders) tot het meisje dat de clip als eerste plaatste en de miljoenen die het vervolgens deelden: niemand had deze uitkomst redelijkerwijs kunnen voorzien.
We kunnen immers niet elke mogelijke onvoorzienbare en onbedoelde uitkomst van onze beslissingen controleren. Wat we wel kunnen doen is nederigheid cultiveren, en wat meevoelen met de slachtoffers van de cascade van consequenties waartoe onze acties hebben bijgedragen.
Zijn Byron en zijn gezellin dan niet zelf verantwoordelijk? Zelfs als er een romantische relatie was, moeten we toch ook erkennen dat niet al onze beslissingen rationeel zijn. Wanneer twee mensen zich tot elkaar aangetrokken voelen, heeft de logica niet veel te vertellen: verliefd worden is een aangelegenheid van het hart, niet van de rede, of zelfs niet van vrije wil. Dat kan leiden tot nieuw leven, dat uiteindelijk leidt tot het lezen van dit artikel (ik hoop dat je er nog bent, lezer!), maar het kan ook leiden tot pijnlijke dilemma's en gebroken harten. Zelfs in zulke gevallen kunnen we ervoor kiezen medelijdend en vergevingsgezind te zijn naar diegenen die aan het kortste eind trokken in de gevolgenloterij.
