UGent reageert nietszeggend op rol van eigen medewerker in overlijden van Britse professor Arday

Zonder de naam van Nathan Cofnas te noemen zegt UGent dat zij “de recente publieke uitspraken van een postdoctoraal medewerker van de UGent over deze zaak zeer ernstig neemt”. De universiteit zal “binnen haar bevoegdheden en het toepasselijke kader” de zaak opvolgen, maar wil niet vooruitlopen op mogelijke beslissingen. 

Het statement van rector Petra De Sutter en vicerector Herwig Reynaert geeft ruimte aan Cofnasverdedigers om opnieuw te lobbyen voor de verdediger van pseudowetenschappelijke rassentheorieën. Het lijkt erop dat de universiteit ervoor terugdeinst om strenge maatregelen te nemen. 

Britse en internationale media berichtten de afgelopen weken uitvoerig over vermeend plagiaat door de Britse socioloog Jason Arday. Het was de zelfverklaarde ‘rassenrealist’ Nathan Cofnas die de zwarte professor vorige maand (21/7) in een blogpost beschuldigde van plagiaat in diens proefschrift en andere publicaties. Nadat hij de campagne tegen Jason Arday opstartte, volgde een stroom van meer dan tweehonderd artikelen in onder meer The Times, The Sunday Times, The Telegraph, de Daily Mail, The Independent, de Spectator, The Guardian, de Daily Express, The Sun en Novara Media, gevolgd door internationale en ook Belgische media. 

Onderzoeksmedium Byline Times toonde inmiddels hoe een anti-zwart netwerk van zelfverklaarde rassenwetenschappers een gecoördineerde aanval uitvoerde op Arday. In een podcast van de rechtse podcaster Rob Montz, die zich omschrijft als “visual storyteller for the counter-elite” zei Cofnas dat hij “op de revolutie wacht” waarna hij “hoofd van de vakgroep Eugenetica en Rassenwetenschap aan Harvard” zal worden. 

Nadat de Universiteit van Cambridge begin augustus een onderzoek aankondigde in de zaak, nam Arday er ontslag als hoogleraar en onderzoeksmedewerker. Cofnas en de conservatieve historicus David Starkey vergeleken de ontmaskering van Arday in een podcast met “onchristelijke wraak” die zelfs de Griekse tragediedichter Sophocles niet beter had kunnen bedenken. Vrijdag (14/8) werd Arday dood aangetroffen in zijn appartement.

De verontwaardiging over zijn overlijden is groot. Duizenden mensen woonden op 17 augustus in het centrum van Londen een wake bij ter nagedachtenis aan Arday. Inmiddels ondertekenden tienduizenden mensen een open brief gericht aan de Britse premier Andy Burnham, die de racistische drijfveren van de campagne tegen Arday aan de kaak stelt. Zij vinden dat het vermeende plagiaat van de Cambridge-professor wereldwijd buitenproportioneel veel media-aandacht kreeg. UGent wil “om de objectiviteit te bewaren” niet vooruitlopen op mogelijke beslissingen. “Het is van belang om transparant te zijn, maar ook de vertrouwelijkheid te respecteren die eigen is aan een personeelsdossier.” 

De zoveelste controverse

De zelfverklaarde ‘rassenrealist’ stelde in een blogpost in het voorjaar van 2024 dat zwarte mensen minder intelligent zijn dan witte mensen. Daarop verbrak het prestigieuze Emmanuel College van de Universiteit van Cambridge de banden met haar toenmalige onderzoeksmedewerker omdat de tekst in strijd was met hun principes van diversiteit, gelijkheid en inclusie (Diversity, equity, and inclusion). In de lente van dit jaar werd Cofnas aangesteld aan de UGent. 

Tot nog toe focusten de internationale media nog niet op de link tussen Cofnas en de UGent. Toch is de druk groot. De rector, de decaan van de faculteit Letteren en Wijsbegeerte en de vakgroepvoorzitter werden overstelpt met verontwaardigde e-mails van internationaal onderzoekers, bezorgde alumni en medewerkers.

In een opiniestuk in De Standaard voerde voorzitter Nina Henkens van anti-racismeorganisatie Kif Kif de druk nog op. “De UGent [kan] niet anders doen dan verantwoordelijkheid opnemen en een einde maken aan het legitimeren van racistische haatzaaiers zoals Cofnas”, schrijft Henkens. “Een intern onderzoek is daarvoor onvoldoende en ruimschoots te laat. Het is tijd dat de universiteit de argumenten die middenveldorganisaties aanleverden ter harte neemt en een klacht indient tegen Cofnas. Als de UGent meent dat het kader van de Belgische wetgeving bepalend is, moet zij de verantwoordelijkheid nemen om deze kwestie voor te leggen aan de rechter.”

De aanstelling van Cofnas veroorzaakte al in het voorjaar van 2026 heel wat deining in België. Gangmaker achter die aanstelling is Cofnas’ Nederlandse promotor Bouke de Vries, die zich al jaren beweegt in kringen van zogenaamde ‘rassenrealisten’. De Vries zelf tastte ook meermaals de grenzen af van het academisch en pedagogisch toelaatbare, al zoekt hij veel minder media-aandacht dan Cofnas. In 2025 bleek uit onderzoek van Apache dat hij rassentheorieën en eugenetica legitimeert in zijn onderwijspraktijk – waarvoor hij op de vingers werd getikt door de Onderwijscommissie van de universiteit – en in zijn publicaties, waarin hij problematische auteurs citeert. Hij nam bovendien deel aan een geheime conferentie over pseudowetenschap rond ras en eugenetica in de Hongaarse hoofdstad Boedapest, zo bleek uit later onderzoek.

Cofnas werd aangenomen voor het project Het geboorteprobleem van het liberalisme, maar zijn cv toonde niet aan dat hij daar relevante expertise voor heeft. Daarover schreef de vakgroep in mei een statement, maar het rectoraat van de UGent zag tot nog toe geen graten in de aanstelling van Cofnas. In dat statement stelde de vakgroep dat de aanstelling van Cofnas als wetenschappelijk medewerker niet te verantwoorden was. Ze wees toen ook op de grote negatieve morele en bedrijfseconomische impact van de aanwerving.

Binnen de UGent ligt Bouke de Vries aan de basis van het debacle, omdat hij de aanstelling van Cofnas mogelijk maakte. Hij wist waartoe die zou kunnen leiden na de racistische uitspraken van Cofnas in de periode voorafgaand aan de aanstelling. Maar minstens even verantwoordelijk is het rectoraat dat al een halfjaar lang lauw reageerde, en nu een afwachtend persbericht publiceert als antwoord op de stroom van verontwaardigde reacties.